Ұн сатқанда желдетеді,
Тұз сатқанда селдетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал саудадағы алдамшы жарнаманы, артық мақтауды әжуалайды. Тура мағынасында ұн сатушы тауарын көтермелеп көрсетеді, ал тұз сатушы «селдетеді» деп, елге керемет етіп ұсынады. Астарлы мағынасы — пайда табу үшін адам кейде затын да, сөзін де асыра мақтап, шын жағдайды жасырады. Яғни, саудада да, жалпы өмірде де әр нәрсені орынсыз әсірелеуге сақ болу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «желдетеді» сөзі — ұнның ақтығын, жеңілдігін, таза көрінісін көзбен тартымды етіп көрсету. Ал «селдетеді» сөзі тұздың құнын, өтімділігін күшейтіп айтатын бейнелі сөз. Екі етістік те тауарды сату үшін қолданылатын айла-тәсілді білдіреді. Халық бұл арқылы сөздің жылтыр болғанымен, мәні әрдайым шынайы бола бермейтінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жарнамаға, интернет-дүкендерге, тіпті күнделікті сөйлесуге де сай келеді. Мысалы, әлеуметтік желіде біреу тауарын «ең керемет», «ең сапалы» деп көп мақтап, бірақ шын сапасы күмәнді болса, осы мақал еске түседі. Ол адамды әр сөзге сене бермей, заттың өзін, сапасын, бағасын тексеруге үйретеді.
Tuz satqanda seldetedi.