Алтын қайшы пішкенге жақсы,
Алтын қасық ішкенге жақсы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр бұйымның да, әр істің де өз орнында бағалы екенін білдіреді. Қайшы — киім пішу, қию, тігу сияқты іске керек болса, қасық — ас ішуге қажет. Адамға керегі де дәл солай: бір нәрсе бәріне бірдей жарамайды, әр құралдың, әр қабілеттің өз қызметі бар. Астарлы мағынасы — заттың құны оның атауында емес, пайдасында; ал адам еңбегі де орнымен, орнында қолданылса ғана нәтижелі болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алтын» сөзі заттың сапасын, қымбаттығын, мықтылығын бейнелейді. «Қайшы» мен «қасық» — күнделікті тұрмыстағы екі түрлі қажетті құрал. Қайшы пішуге лайық болғандай, қасық жеуге лайық; яғни әр нәрсенің жаратылысы мен қызметі бөлек. Бұл образ арқылы халық «бір құралмен бәрін бітірмейсің» деген ойды өте ықшам жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мамандық, техника, білім немесе тұрмыстық зат таңдауда жиі еске түседі. Мысалы, компьютерді тек ойын үшін емес, жобалау, оқу, жұмыс үшін дұрыс конфигурациямен алған жөн. Сол сияқты шеберге де өз ісіне сай құрал қажет. Яғни бір нәрсе жақсы болуы үшін ең алдымен оның мақсатқа сай қолданылуы керек.
Altyn qasyq ishkenge jaqsy.