Алма апаннан аланды,
Таутан ұрар балаңды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — алма ағашының түбінен, яғни апаннан өсіп шыққан алманы немесе оның сабағын оңай тануға болады. Астарлы мағынасы — бала ата-анасына тартады, үйдегі тәрбие мен мінез ұрпақтан көрінеді. Жақсы не жаман қасиет көбіне отбасынан, ортасынан сіңеді. Сондықтан баланың болмысына қарап, оның қай ортада өскенін аңғаруға болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алма» — бала, ұрпақ бейнесі. «Апан» — түп, негіз, яғни ата-ана мен отбасы. Ал «таутан ұрар» деген тіркес баланың болашағы мен мінезі тектен, тәрбие мен ортадан айқын білінеді деген ойды білдіреді. Мұнда табиғаттан алынған бейне арқылы адам өміріндегі заңдылық көрсетілген: қалай өскен болса, солай қалыптасады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Мысалы, әдепті, еңбекқор, жауапты бала көрсеңіз, оның артында тәрбиеге мән берген ата-ана тұрғанын байқайсыз. Ал дөрекі, жалқау не тәртіпсіз мінез де көбіне үйдегі өнеге мен бақылаудың әлсіздігінен туындайды. Сондықтан мақал ата-анаға да, балаға да үлкен жауапкершілік жүктейді.
Taýtan urar balańdy.