Алла кешірер , аруақ кешірмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — Алла Тағала кешірімді, пенденің күнәсін кешіруі мүмкін, ал аруақ, яғни ата-баба рухы, обал мен қиянатты кешірмейді деген сенім. Астарлы мағынасы — тіріде де, өлгеннен кейін де адам ар-намысқа, адалдыққа, ұрпақ алдындағы жауапкершілікке берік болуы керек. Ата-баба аманатына қарсы келу, жетімді жылату, ақты аяққа басу сияқты ауыр іс рухани тұрғыдан кешірілмейтін үлкен қателік саналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Алла» — мейірім мен рақымның символы, ал «аруақ» — өткен ұрпақтың рухы, салт-дәстүрдің, тектіліктің, ұят пен обалдың белгісі. Халық аруақты тек діни ұғым ретінде емес, ата-баба алдындағы моральдық жауапкершілік ретінде түсінеді. Сондықтан бұл сөз адамды тыйымға, сабырға, ұятты сақтауға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің сенімін сатып кетпеу, ата-ананың тәрбиесін аяққа таптамау, үлкеннің аманатына қиянат жасамау керек деген ойды білдіреді. Мысалы, қызметте бір адам өз пайдасы үшін әріптесінің еңбегін ұрлап, соны «жай қателік» деп ақтағысы келсе, үлкендер мұндайда осы мақалмен ескерту айтады: қиянаттың рухани салмағы ауыр.