«Ақын тілді, ат тұяқты келеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бойындағы дарын мен туа біткен қабілеттің болатынын аңғартады. Тура мағынасында ақынның тілі жүйрік, сөзі ұйқасты, әсерлі келеді; аттың тұяғы мықты, жүрісі ширақ болады. Астарлы мағынасында әркім өз табиғатына сай ерекше қасиетпен туады деген ой бар. Ақын сөзге ұста болса, жылқы шабысқа бейім келеді. Яғни, өнер мен қасиет адамға да, жануарға да жаратылысынан беріледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақын тілді» тіркесі шешен, сөзге шебер, ойды көркем жеткізетін адамды бейнелейді. «Ат тұяқты» дегені — тек жылқының ғана емес, жалпы күш-қуат, ширақтық, жүйріктік сипатын білдіретін образ. Екі бейне де халықтың өмірден алған байқауын көрсетеді: біреу сөзге, біреу іске, біреу өнерге, біреу қозғалысқа бейім келеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал қабілетті, талантты адамды орнымен бағалағанда айтылады. Мысалы, мектепте өлеңді әсерлі оқып, ойды әдемі жеткізетін оқушыға «ақын тілді екен» деп сүйсінуі мүмкін. Сол сияқты, жүйрік әрі ширақ адамды да осы мақалдың мәнімен сипаттауға болады.
Мақалдағы сөздер
тұяқ — Жылқы, сиыр, қой сияқты малдың аяғының ұшындағы мүйізді қатты қабы. Мал жүргенде жерге осы тұяқпен басады.