Ақылсыз сұрақ беріп,
Ақылды жауап күтпе.
Aqyldy jaýap kútpe.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал орынсыз, ойланбай қойылған сұрақтан дұрыс, терең жауап күтуге болмайтынын айтады. Яғни сұрақтың өзі мәнсіз, үстірт не дәлелсіз болса, одан ақылды шешім шығару қиын. Астарлы мағынасы — кез келген іске ақылмен, зердемен келу керек, әйтпесе өзің де, өзгені де тығырыққа тірейсің.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақылсыз сұрақ» — шала ойланған, жөн-жосықсыз сауалдың бейнесі. Ал «ақылды жауап» — салмақты, дәл, мағыналы сөздің символы. Мақал сұрақ пен жауапты бір-біріне қарсы қойып, ойдың сапасы сөздің сапасын анықтайтынын меңзейді. Демек, ақылсыздық пен парасат бір жерде сыйыспайды.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді ақпаратты асығыс сұрайтын, бірақ мәселенің мәнін түсінбей тұрып жауап талап ететін адамдарға қатысты қолдануға болады. Мысалы, біреу дайындықсыз емтиханнан жоғары баға күтсе немесе тақырыпты оқымай тұрып күрделі сұрақ қойса, осы мақал орынды айтылады. Ол адамды ойланып сөйлеуге, сауалын нақтылауға тәрбиелейді.