Ақылды қыз білімге жүгірер,
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Aqylsyz qyz sózge iliger.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қыз баланың мінезі мен бағытын салыстырып көрсетеді. Ақылды қыз бос сөзге ермей, өз болашағын ойлап, білімге, өнерге, пайдалы іске ұмтылады. Ал ақылсыз қыз ойланбай сөйлеп, біреудің сөзіне ілесіп, өсекке немесе жеңіл әңгімеге көп араласады. Яғни, адамның парасаты оның қайда ұмтылатынынан, нені құнды санайтынынан байқалады.
Образдар мен теңеулер
«Білімге жүгірер» деген тіркес білімге деген құштарлықты, талпынысты білдіреді. Мұндағы «жүгіру» — тура мағынада емес, асыға ұмтылу, іздену деген астарлы мағынада қолданылған. Ал «сөзге ілігер» тіркесі бос сөзге тез еріп кету, сыртқы ықпалға беріліп қалу дегенді меңзейді. «Жүгірер» мен «ілігер» сөздерінің қарсы қойылуы ақыл мен ақылсыздықтың айырмасын айқын ашады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқуға, мамандық таңдауға, әлеуметтік желідегі сөзге ермеуге қатысты орынды айтылады. Мысалы, бір қыз уақытын бос әңгімемен өткізбей, курстарға барып, тіл үйреніп, өз кәсібін дамытуға кіріссе — ол мақалдағы ақылды қыздың бейнесіне сай келеді.