Ақыл - ауыс, ырыс - жұғыс.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақыл мен ырыстың адамға жалғыз ғана өз еңбегімен емес, айналадағы орта арқылы да келетінін білдіреді. «Ақыл — ауыс» дегені: ақыл адамнан адамға көшіп, есту, көру, үйрену арқылы толығады. Яғни біреудің тәжірибесін тыңдап, жақсы сөзін қабылдаған адам өз ойын жетілдіреді. «Ырыс — жұғыс» дегені: береке, құт, несібе де жұғады, көбейеді, ортақтасқан жерде артады. Адал, ынтымақты, берекелі ортада жүрген адамның ырысы да көбейеді деген астар бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ауыс» сөзі ақылдың бір қолдан екінші қолға берілетін заттай емес, аралас-құралас өмірде дарып, сабақтасып отыратынын бейнелейді. Ал «жұғыс» сөзі ырыстың жұқпалы қасиетін көрсетеді: жақсы мінез, береке, татулық болған жерде ырыс та бірге келеді. Бұл — халықтың орта әсеріне үлкен мән бергенін танытатын образ.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды білім үйрену, тәжірибе алмасу, командада жұмыс істеу туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, жас маман тәжірибелі әріптесінің кеңесін тыңдап, жұмыс тәсілін үйренсе, оның ақылы толығады; ал ұжымда сыйластық пен ынтымақ болса, ортақ нәтиже де жақсы болып, ырыс көбейеді.