«Ақбөкенді жатыр деме, Көшпелі елді отыр деме.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ақбөкенді үнемі жатты, қимылсыз деп ойлама; көшпелі елді де бір орында отыра береді деуге болмайды. Астарлы мағынасы: сыртқы көрініске қарап, біреуді әлсіз, енжар немесе әрекетсіз деп бағалама. Көшпелі елдің де өз тірлігі, қозғалысы, қамы, мақсат-мүддесі бар. Қазақ танымында мұнда сергектік, қате ойламау және өмірдің өзгермелі екенін ұғыну бар.
Образдар мен теңеулер
Ақбөкен — далада өте жүйрік, сақ әрі тез қимылдайтын жануар. Сондықтан ол «жатыр» дегенге сыймайды, яғни табиғаты әрекетке толы. Ал «көшпелі ел» — қоныс ауыстырып тіршілік ететін, қозғалыстағы халықтың бейнесі. Мұндағы теңеу елдің жалқау емес, керісінше, тұрмысы үнемі қозғалысқа, бейімделуге құрылғанын аңғартады. Екі образ да қазақтың табиғатпен етене өмірін көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгінгі күні бұл мақал адамды асығыс бағаламауға үйретеді. Мысалы, бір оқушы сабағында үндемей отырса, оны қабілетсіз деуге болмайды: ол ойлап, дайындалып, кейін жақсы нәтиже көрсетуі мүмкін. Сол сияқты қоғамда да сырттай баяу көрінген адамның ішінде үлкен мақсат, күш-қуат болуы ықтимал.
Kóshpeli eldi otyr deme.