Ағаға қарап іні өсер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ағаға қарап іні өсер» деген мақал үлкеннің кішіге үлгі болатынын білдіреді. Мұнда тура мағынада іні өзінен үлкен ағасына еліктеп, соның жүріс-тұрысын, сөзін, ісін қайталайды. Астарлы мағынада отбасы мен қоғамда үлкен адамның мінезі, тәрбиесі, жауапкершілігі жас буынның қалыптасуына тікелей әсер етеді. Сондықтан аға тек жас жағынан үлкен емес, ақылымен, әдебімен де жол көрсетуші болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «аға» — өнеге беретін, бағыт сілтейтін тұлға. «Іні» — үйренуші, ілестіріп алып жүретін жас буын. «Өсу» сөзі тек бой жету емес, мінездің, сана-сезімнің, тәрбиенің қалыптасуын да аңғартады. Яғни адам жақсы ортада, жақсы үлгі көрсе, сол бағытта жетіледі деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Мысалы, отбасында үлкен ағасы кітап оқып, еңбекқор болып, кішілеріне сыпайы сөйлесе, інілері де соған ұқсап өседі. Сол сияқты мектепте, жұмыста немесе әлеуметтік желіде үлкендердің ісі жасқа тікелей әсер етеді. Сондықтан үлкендер әрқашан жауапты болуға тиіс.