Адам ұйымшыл, мал үйіршіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Адам баласы бір-біріне сүйеніп, келісіммен, ортақ мақсатпен өмір сүргенде ғана күшті болады. Ал мал атаулы өз үйіріне, тобымен жүруге бейім. Мақалдың тура мағынасы — адам мен малдың мінезін салыстыру. Астарлы мағынасы — адамның қадірі жалғыздықта емес, ұйымшылдықта, татулық пен ынтымақта екенін ескертеді. Бір адам көп істі тындыра алмайды, ал көптің аузы біріксе, алынбайтын асу жоқ.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұйымшыл» сөзі адамдардың бір-бірін түсініп, қолдап, ортақ іске жұмылуын білдіреді. «Мал үйіршіл» деген бейне төрт түліктің өз үйірінен ажырамайтынын көрсетеді. Халық осы салыстыру арқылы адам да өз ортасымен берік болып, бауырмалдық сақтауы керек деген ой айтады. Үйір — малға қалай қорған болса, бірлік те адамға солай қорған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ұжымда, отбасында, ауылда немесе достар арасында татулықтың маңызын түсіндіру үшін айтылады. Мысалы, сынып оқушылары бір жобаға бөлініп, әрқайсысы өз міндетін жауапкершілікпен атқарса, жұмыс тез әрі сапалы бітеді. Сонда «Адам ұйымшыл, мал үйіршіл» деген сөздің мәні анық көрінеді.