Адам қатесіз болмас,
Көл бақасыз болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам баласының қателеспей өмір сүрмейтінін айтады. Қате жіберу — адамның табиғи қасиеті, сондықтан біреудің кемшілігін көргенде оны толық жоққа шығару емес, түсіністікпен қарау керек. Екінші жолдағы «көл бақасыз болмас» дегені де табиғаттың заңдылығын меңзейді: қалай көлде бақа болатын болса, адам өмірінде де мін, кемшілік, шалыс басу кездеседі. Яғни, мінсіз адам жоқ, сондықтан кішіпейіл болып, өз қатеңді түзетіп, өзгенің де осал тұсын кешіре білу қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көл» — кең өмірдің, ортақ тіршіліктің бейнесі. Ал «бақа» — сол көлдің ажырамас бөлігі, яғни кемшілік пен міннің символы. Көлдің бақасыз болмайтыны сияқты, адамның да қатесіз болмайтыны астарланып тұр. Бұл теңеу ойды қарапайым әрі әсерлі жеткізеді: табиғаттағы құбылыс қалай заңды болса, адам бойындағы қате де сондай қалыпты.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, отбасында, оқу барысында жиі қолданылады. Мысалы, оқушы есепті қате шығарып қойса, мұғалім оны мүлде кінәламай, қатесін түсіндіріп берсе, осы мақалдың мәні көрінеді. Ол адамды сабырлы болуға, кешірімділікке және өз қатесінен сабақ алуға үйретеді.
Kól baqasyz bolmas.