Айғырмен ойнаған ат арқасын алдырады.
«Айғырмен ойнаған ат арқасын алдырады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: айғырмен ойнаған ат белі мен арқасына зақым келтіріп алады, яғни өзінен күші басыммен араласса, зиян шегеді. Астарлы мағынасы: өзінен әлді, өктем, мінезі қатал адаммен орынсыз тартысқа түсу қауіпті; артық еркелік, шектен тыс жақындасу немесе жөнсіз бәсеке адамның өзіне кесірін тигізеді. Сондықтан кіммен, қалай сөйлесу керегін біліп, сабыр мен сақтық таныту қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «айғыр» — күшті, жуастырылмаған, өктем мінезді тұлғаның бейнесі. «Ат» — әлсіздеу, жуас, төзімі аздау жанды меңзейді. «Арқасын алдырады» деген тіркес тек денелік ауырсынуды емес, рухани, әлеуметтік зиянды да білдіреді: абыройдан айырылу, сөгіс есту, шамадан тыс күйзеліске түсу.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыста, достықта не әлеуметтік желіде орынсыз айтысқа араласпауға шақырады. Мысалы, тәжірибелі әрі қатал басшымен дәлелсіз сөз таластырып, өз беделіңді түсіріп алмау керек; алдымен ойлап, дәлелмен сөйлеген дұрыс.