Адам аласы - ішінде,
Мал аласы - сыртында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мен малдың «жаман-жақсылығы» әртүрлі жерде көрінетінін салыстырады. Адамның мінезіндегі ала-құлалық, яғни ішкі кемшілік, ниет пен пиғылдың бұзылуы сырт көзге бірден байқалмайды, ол адамның ішінде жатады. Ал малдың аласы, яғни түсі мен сыртқы белгісі, көзге анық көрінеді. Астарлы мағынасы — адамды сыртқы түріне қарап емес, ішкі дүниесіне, сөзі мен ісіне қарап бағалау керек. Сонымен бірге, адамға ең үлкен сын — өз ішін түзеу, ниетін тазарту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «адам аласы» — адамның ішкі мінезі, ойы, ниеті, құпия қылығы. «Мал аласы» — малдың сыртқы түсі, ала-бөртпе белгісі. Халық осы арқылы адам мен малды салыстырып, адамның қадірі сыртқы көріністе емес, ішкі сапада екенін меңзейді. «Ішінде» және «сыртында» деген қарсы қою тәсілі ойды өткір етіп, мақалдың тәрбиелік салмағын арттырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, әлеуметтік желіде адам өзін өте сыпайы, білімді етіп көрсетуі мүмкін, бірақ шынайы өмірде өзгені кемсітіп, өтірік айтуы ықтимал. Сондықтан біреудің тек сыртқы бейнесіне немесе әдемі сөзіне сенбей, оның тұрақты мінезін, адалдығын бағалау керек.
Mal alasy - syrtynda.