Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.1K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Түзде бұзау өлсе,
Үйдегі сүтке ит тиеді.
Үйдегі сүтке ит тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түзде жоғалған, әлсіреген не өлген бұзаудың салдары үйдегі сүтке де әс...
Тегін жеген мал тесіп шығады.
**Негізгі мағынасы** Тегін келген нәрсенің сұрауы болады, оңай олжа көбіне опа бермейді. Мақалдың тура мағынасы — малды...
Ортаның малын олжа көрме.
**Негізгі мағынасы** «Ортаның малын олжа көрме» деген мақал өзгенің дүниесіне көз тігіп, оны оңай табылған олжа сияқты...
Диқан жауында тыяды,
Балықшы дауылда тыяды.
Балықшы дауылда тыяды.
**Негізгі мағынасы** Диқан өз еңбегін жауын-шашынға қарап жоспарлайды: егіннің өсуі мен өнімнің мол болуы үшін ауа райын...
Еңбегі ештің күні кеш.
**Негізгі мағынасы** «Еңбегі ештің күні кеш» деген мақал еңбексіз, бейнетсіз өмір сүрген адам ерте ме, кеш пе қиындыққа...
Қора толы қойыңды қотыр тоқты бүлдірер.
**Негізгі мағынасы** Қора толы қой — мол ырыс, жиналған еңбек пен берекенің белгісі. Ал қотыр тоқты — әлсіз, ақауы бар,...
Аса жаман болмасаң,
Аса жарлы болмассың.
Аса жарлы болмассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тым жаман, тым теріс, ешбір іске жарамсыз болып кетпесе, өмірде м...
Тегін ағаш тез қасында жатпайды.
**Негізгі мағынасы** Тегін, оңай келген нәрсенің қадірі аз болады, ал шын пайдалы дүние бірден табыла салмайды. Мақалды...
Атқанның құсын жатқан пайдаланар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу атқан құсты екінші адам барып пайдаланады, яғни дайын істің жеміс...
Шолжимасыз мал жайма.
**Негізгі мағынасы** «Шолжимасыз мал жайма» деген мақал малды тәртіппен, бақылаумен бағу керек дегенді білдіреді. Тура...
Күріш азса - күрмек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күріш егісінде күтім дұрыс болмаса, пайдалы күріштің арасына арам шөп —...
Табында да жоқ,
Сауында да жоқ.
Сауында да жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсенің табында да, сауында да жоқ екенін айту. Мұнда «табын» ма...
Ұйқышыл жастық таңдамайды.
**Негізгі мағынасы** «Ұйқышыл жастық таңдамайды» деген мақал жалқаулық пен бейқамдық адамның жасына қарамайтынын білдір...
Ет жүзге жетеді,
Жүзге жетсе де, күзге жетпейді.
Жүзге жетсе де, күзге жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ет адамды бір мезет тояттандырып, көпке дейін ашықтырмайды, бірақ оның...
Бір үйдің иесі - жүк көтерер түйесі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір үйдің ауыр жүгін көтеретін түйе қандай қажет болса, отбасының да ба...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.