Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
189K
Қаралым
178
Орташа
Сұрыптау:
Түйенің артқаны - алтын, жегені - тікен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түйенің тіршілігіндегі ауыртпалықты және соған қарамастан пайдасын көп ететін қасиетін б...
Қос аттылымен қол көбейеді,
Қозысымен қой көбейеді.
Қозысымен қой көбейеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі ат мінген адам жүрген жерде іс тездеп, күш артады; қойға қозы қос...
Қой толғағыңды берме,
Оң толғағыңды бер.
Оң толғағыңды бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қой төлдегенде оның толғағын, яғни қиналысын бермеу, жақсысын беріп, ж...
Арпа егіп, бидай алам деме.
**Негізгі мағынасы** «Арпа егіп, бидай алам деме» деген мақал адамның еңбегі мен нәтижесі өзара сәйкес болатынын білдір...
Жегіштің батасы көп, малы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тойымсыз, қанағатсыз адамның сөзі көп болғанымен, шын берері аз екенін меңзейді. Тура мағ...
Жаяу қойшы күніне үш тасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаяу жүрген қойшы күн бойы мал соңында жүріп, бірнеше рет тасып, көп ә...
Керсен алдыңда, кездік қолыңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алдыңда керсен тұр, қолыңда кездік бар: яғни ас ішерде дайындық та, құ...
Жазда жадырасаң, қыста қалтырайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жазда шектен тыс жайбарақат болып, қамсыз жүрсең, қыс келгенде қиындыққ...
Диқан болсаң, сүдігеріңді сайла,
Шаруа болсаң, малыңның шөбін сайла.
Шаруа болсаң, малыңның шөбін сайла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбекті алдын ала ойлап, дайындықпен істеуді үйретеді. Диқан егін екпей тұрып, жерін сүді...
Ұйқышыл жастық таңдамайды.
**Негізгі мағынасы** «Ұйқышыл жастық таңдамайды» деген мақал жалқаулық пен бейқамдық адамның жасына қарамайтынын білдір...
Бір үйдің иесі - жүк көтерер түйесі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір үйдің ауыр жүгін көтеретін түйе қандай қажет болса, отбасының да ба...
Малдың тамағын қара,
Малшының табағына қара.
Малшының табағына қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың қалай қоректеніп жүргеніне қарап, оны бағатын адамның дастархан...
Жүйрік аттың сауырын берік алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік атты міну, баптау, ұзақ шабу үшін оның сауыры берік, шыдамды, ор...
Еңбекпен тапқанның,
Екі бүйірі шығады.
Екі бүйірі шығады.
**Негізгі мағынасы** Еңбекпен тапқан дүние адамның өз маңдай терімен келген соң, берекелі де қадірлі болады. Мұндағы тур...
Еңбек ет те, егін ек,
Жарымасаң, маған кел.
Белді бу да, бейнет қыл,
Байымасаң, маған кел.
Жарымасаң, маған кел.
Белді бу да, бейнет қыл,
Байымасаң, маған кел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды еңбек етуге, әрекеттен қашпауға үндейді. «Еңбек ет те, егін ек» дегені — тіршілікк...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.