Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
189.2K
Қаралым
178
Орташа
Сұрыптау:
Жетіскен жеті шапан киер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жетістікке жетсе, сәнді киініп, салтанат құрады деген ой. Астарлы...
Ексең егін, ішерсің тегін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің өтеуі міндетті екенін білдіреді. Тура мағынада: егін ексең, оны күтіп-баптап, ке...
Жүріп шаршаған тұрып тынығады,
Тұрып шаршаған отырып тынығады,
Отырып шаршаған қалай тынығады?
Тұрып шаршаған отырып тынығады,
Отырып шаршаған қалай тынығады?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның еңбегі мен тіршілік қалпы біркелкі болмайтынын, әр істің өз шаршатуы барын білдір...
Ерді қорласаң, састырар,
Асты қорласаң, құстырар.
Асты қорласаң, құстырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, астың да қадірін түсінуді ескертеді. «Ерді қорласаң, састырар» дегені — намыс...
Еңбеққордың ерні майлы,
Жалқаудың басы қаңғы.
Жалқаудың басы қаңғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің адам өміріндегі орнын айқын көрсетеді. Еңбекқор адам өз ісінің жемісін көріп, бе...
Жас өсер, жарлы байыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыт өте келе адамның да, тұрмыстың да өзгеретінін білдіреді. «Жас өсер» дегені — балаң,...
Жалғыз болсаң, түйе сақта,
Жарлы болсаң, бие сақта.
Жарлы болсаң, бие сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қолындағы мүмкіндігіне қарай тірлік қылуды, күнкөрісте шамасына сай шаруаны таңдау...
Таршылық адамды шынықтырады,
Баршылық адамгершілікті ұмыттырады.
Баршылық адамгершілікті ұмыттырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің екі түрлі күйін салыстырады. Таршылық, яғни жоқшылық пен қиындық адамды төзімді,...
Жеген білмес,
Кескен білер.
Кескен білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: етті не басқа тағамды жеген адам оның қалай дайындалғанын, қандай еңбек...
Жаманның малы үйінде күйеді,
Жақсының малы жиында күйеді.
Жақсының малы жиында күйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы мен жаман адамның айырмасын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында: жаман адамның м...
Жер жыртқанда ізің болмаса,
Қырманда жүзің болмайды.
Қырманда жүзің болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбек етпей, нәтиже күтудің бос әурешілік екенін білдіреді. Жер жырту — егіншілікке алғаш...
Жалқау - өзіне жау.
**Негізгі мағынасы** «Жалқау - өзіне жау» деген мақал адамның ең үлкен кедергісі сырттан емес, көбіне өз бойындағы жалқ...
Бас білген өгізге «Өк!» деген өлім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: басы үйренген, басқаруды білетін өгізге «Өк!» деп бұйрық берсең, ол тоқ...
Қысыр қалған ешкіден лақтаған шыбыш артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: төл бермейтін қысыр ешкіден лақтап, ұрпақ әкелген шыбыштың қадірі жоғар...
Жас әкетпейді, күш әкетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамды жас емес, күш-қуат пен денсаулық көтеріп жүреді. Яғни бір істі...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.