Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
295.6K
Қаралым
278
Орташа
Сұрыптау:
Сындырып жақсаң, қырық жылға жетеді,
Қопарып жақсаң - бір жылға.
Қопарып жақсаң - бір жылға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отынды сындырмай, тұтас күйінде жақсаң, ол баяу жанады да, ұзаққа жете...
Жаманның малы үйінде күйеді,
Жақсының малы жиында күйеді.
Жақсының малы жиында күйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы мен жаман адамның айырмасын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында: жаман адамның м...
Қуатты қол - құрыш,
Даналық ой - ырыс.
Даналық ой - ырыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның екі үлкен күшін салыстырады: қолдың қуаты мен ойдың даналығын. Тура мағынасында,...
Ерді қорласаң, састырар,
Асты қорласаң, құстырар.
Асты қорласаң, құстырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, астың да қадірін түсінуді ескертеді. «Ерді қорласаң, састырар» дегені — намыс...
Таутанын тастап барыс ат,
Жаға болар ішікке.
Жаға болар ішікке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құнды таутан терісін тастап жіберіп, одан жаға болатын ішік тігуге бол...
Малдың жайын баққан білер,
Оттың жайын жаққан білер.
Оттың жайын жаққан білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің шын жайын оны істеп жүрген адам ғана толық түсінетінін айтады. Тура мағынасында...
Жігіттің күйін сұрама,
Жұрттан сауын сауған соң.
Малдың күйін сұрама,
Қонысынан ауған соң.
Жұрттан сауын сауған соң.
Малдың күйін сұрама,
Қонысынан ауған соң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел-жұртынан, қонысынан айырылған адамның да, малынан ажыраған шаруаның да хәлі ауыр болат...
Үйінде асы жоқтың,
Түзде досы болмайды.
Түзде досы болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйінде асы, яғни берекесі мен дастарханы жоқ адамның сыртта дос табуы қ...
Атан түйені май қартайтады,
Май қартайтпай не қартайтады?
Май қартайтпай не қартайтады?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ірі, күшті атан түйенің де майға тойып, семірген сайын ауыр тартып, ба...
Жанбаса, отын жаман,
Жаға алмаса, қатын жаман.
Жаға алмаса, қатын жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, отын жанбаса — оның сапасы нашар, ал от жақпаған әйел — шаруаны...
Қолы қимылдаған адамға кедейлік жоқ,
Ауызы қимылдаған адамға аштық жоқ.
Ауызы қимылдаған адамға аштық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбек еткен, әрекет қылған адам таршылық көрмейді деген ойды білдіреді. «Қолы қимылдаған»...
Көлік жисаң атан жи,
қияға салсаң мойытпас.
Сауын жисаң бие жи,
Үш ай тоқсан болғанда,
Ариды деп ағытпас.
қияға салсаң мойытпас.
Сауын жисаң бие жи,
Үш ай тоқсан болғанда,
Ариды деп ағытпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал таңдауда әр істің өз ыңғайы барын білдіреді. Егер ауыр жүк таситын көлік, шаруашылық...
Арзан өнердің қадірі жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Арзан өнердің қадірі жоқ» деген мақал сырттай арзан, оңай немесе еңбексіз келген істің бағасы төм...
Қорасында қойы жоқтың итінің сағын қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қорасында қойы жоқ адамның иті де күші аз, қабағы төмен, жүдеу көрінеді...
Жүйрік атқа жал бітпес,
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік аттың жалын біреу тек қана айтумен өсіре алмайды, ал мал да «тәк...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.