Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
190K
Қаралым
179
Орташа
Сұрыптау:
Бейнетің қатты болса,
Тапқаның тәтті болар.
Тапқаның тәтті болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, қиындықпен келген істің қадірі жоғары болатынын айтады. Адам қанша бейнет көріп...
Еңбексіз ит жер,
Бейнетсіз бит жер.
Бейнетсіз бит жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу болғанымен, астарында өте терең ой жатыр: еңбектенбеген ад...
Көл жағалаған өлмес.
**Негізгі мағынасы** Көл жағалаған өлмес деген мақалдың тура мағынасы — суы бар, тіршілікке қолайлы көлдің маңында отырғ...
Жылқы күнде мінілсе - есек
Айына мінілсе - ат,
Жылына мінілсе - тұлпар.
Айына мінілсе - ат,
Жылына мінілсе - тұлпар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір жануарды қаншалықты жиі, қаншалықты дұрыс пайдалансаң, оның төзімі...
Сиырлының үйі - айран,
Сиырсыздың үйі - сырдаң.
Сиырсыздың үйі - сырдаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сиыры бар үйде айран, сүт, құрт сияқты тағам мол болады, ал сиыры жоқ...
Торғайдан қорыққан егін екпейді.
**Негізгі мағынасы** «Торғайдан қорыққан егін екпейді» деген мақалдың тура мағынасы — ұсақ құстың егінге тиетін зиянына...
Талдырмаш таза айырдан,
Жүк көтергіш қоспақ артық.
Жүк көтергіш қоспақ артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — талдырмаш, яғни әлі жас, әлсіз таза айырдан гөрі, жүк көтеретін қоспақ...
Бұрынғы несием - бүгінгі несібем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өткен еңбегі, жасаған жақсылығы немесе төккен тері кейін өз жемісін беретінін біл...
Алма піс, аузыма түс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам еңбектенбей, дайын дүниенің өзіне өзі келуін күтетін жалқаулықты меңзейді. Тура мағы...
Кедейді тер қысса,
Керегесін арқалап тауға шығады.
Керегесін арқалап тауға шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедей адам таршылық көрсе де, жан сақтап, күн көру үшін кез келген қиындыққа төтеп береті...
Малда жазық жоқ,
Менде азық жоқ.
Менде азық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малдың жазығы жоқ, яғни кінәлі емес; ал адамда азық жоқ, сондықтан қиын...
Атан бол, бура бол, інгенімді қайыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйеге қатысты сөз. «Атан», «бура», «інген» — түлік атаулары, ал «қайыт...
Жер отты болса, мал сүтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің шөбі шүйгін, оты мол болса, мал жақсы жайылып, сүтті әрі күйлі болатынын білдіреді...
Диқан болсаң, қос өгізің тең болсын,
Шаруа болсаң, қос етегің кең болсын.
Шаруа болсаң, қос етегің кең болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбекке кіріскен адамның ісі үйлесімді, құрал-жабдығы сай, қолы берекелі болсын деген ойд...
Ат мінбеген ат мінсе,
Шаба-шаба өлтірер.
Тон кимеген тон кисе,
Сілке-сілке бітірер.
Шаба-шаба өлтірер.
Тон кимеген тон кисе,
Сілке-сілке бітірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жылқыға да, киімге де еппен қарамасаң, тез тозады. Астарына үңілсек, а...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.