Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
190.1K
Қаралым
179
Орташа
Сұрыптау:
Құдықтан су ішкен,
Қазғанға рахмет айтады.
Қазғанға рахмет айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің қадірін білуді үйретеді. Құдықтан су ішкен адам сол құдықты қазған еңбектің арқа...
Қой шелді болмай, төлді болмайды.
**Негізгі мағынасы** Қойдың шелді болуы — оның қоңды, семіз, күйлі болғанын білдіреді. Ал мал күйлі болмаса, төлдеуі де...
Диқан нанын жейді,
Жалқау арын жейді.
Жалқау арын жейді.
**Негізгі мағынасы** Диқан еңбектің арқасында өз нәпақасын тауып, адал асына жетеді. Ал жалқау адам еңбек етпегендіктен,...
Жұғын бар жерде шыбын бар,
Шыбын бар жерде шығын бар.
Шыбын бар жерде шығын бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұғын, қоқыс, былғаныш бар жерде шыбын көп болады, ал шыбын көбейген же...
Ащы еңбекке тұщы нан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: еңбектің бейнеті ащы, ал соның нәтижесінде келген нан тәтті, дәмді бола...
Бассыз берген мал - мазақ,
Бақсыз берген тіл - мазақ.
Бақсыз берген тіл - мазақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойланбай, ретсіз берілген нәрсенің қадірі болмайтынын білдіреді. Тура мағынада, басы жоқ,...
Жолаушыны жол,
Шеберді қол асырайды.
Шеберді қол асырайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамды өз ісі мен еңбегі асырайтынын білдіреді. Жолаушыға жол қажет болса, ол сапармен...
Ит итаяғын жаламай тойынбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз несібесін, еңбегін не өзіне тиесілі үлесін қанағат тұтпай, басқаға телміріп кү...
Құдай жүгіртпегенді
Бұзау - жүгіртеді.
Бұзау - жүгіртеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдай адамды бір іске өзі жетелемесе де, кейде кішкентай ғана себеп үл...
Адам зоры - тоғын,
Жылқының зоры - соғым.
Жылқының зоры - соғым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың ең қажетті, ең қадірлі тұсын салыстырады. «Адам зоры — тоғын» дегені — ад...
Не ексең, соны орарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қандай дән сепсе, сол дәннің өнімін жинайды. Астарлы мағынасы — ө...
Еңбектің наны тәтті,
Емшектің сүті тәтті.
Емшектің сүті тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз еңбегімен тапқан несібе әрқашан ең қымбат, ең дәмді болатынын айтады. Тура мағы...
Ешкі баққан зыр қағар.
**Негізгі мағынасы** Ешкі баққан зыр қағар деген мақалдың тура мағынасы — ешкі бағып жүрген адам күні бойы тыным таппай,...
Еріншектің қолы жетпейді,
Үлгісіз нұсқа бітпейді.
Үлгісіз нұсқа бітпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еріншек адам іске қолы тие бермейтінін, сондықтан қалаған мақсатына да жете алмайтынын бі...
Қысқы шілдеде ну сақта,
Жазғы шілдеде су сақта.
Жазғы шілдеде су сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыс кезінде отын мен азықты, ал жаздың аптап ыстығында су қорын алдын...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.