Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
347.9K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Қаз ұшса, көлді үйрек иеленеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қаздар бір көлден ұшып кеткенде, сол көлді үйрек иеленеді. Астарлы мағ...
Жарқанатқа жарық қас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жарқанат жарықты жақтырмайды, өйткені ол түнгі тіршілік иесі. Астарлы м...
Кебек жеген ат жүйрік болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кебек жеп жүрген аттан үлкен шабыс, жүйрік қимыл күтпеу керек. Астарлы...
Ақылсыздың сүйгені жаман,
Ақымақтың түйгені жаман.
Ақымақтың түйгені жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл-парасаты жоқ адамның таңдауы да, қорытқан ойы да көбіне теріс болатынын білдіреді. Т...
Пышағыңның күмісіне қарап,
Өтпесіне болайын.
Өтпесіне болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пышағыңның күмісі, яғни сыртқы жылтыры жақсы көрінсе де, мен оның өткір...
Арпа егіп, бидай алам деме.
**Негізгі мағынасы** «Арпа егіп, бидай алам деме» деген мақал адамның еңбегі мен нәтижесі өзара сәйкес болатынын білдір...
Көнекке тас салғандай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі немесе әңгімені ретсіз, ауырлатылған, пайдасыз күйге түсіруді білдіреді. Тура ма...
Өткір қырғыш қазан түбін теседі.
**Негізгі мағынасы** Өткір қырғыш қазанның түбін тесіп жібереді деген сөздің тура мағынасы — өте өткір құрал абайсыз қол...
Бұғаудан шошынған асау,
Қамытқа басын сұқпайды.
Қамытқа басын сұқпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бұғауға, яғни шідер мен еркіндікті шектейтін құралға қорыққан асау жылқ...
Жетелеген ит аңға жарамас.
**Негізгі мағынасы** Жетелеген ит аңға жарамас деген мақал адамның өз ісін өз бетімен, еркін әрі жауапкершілікпен атқару...
Ақылды ұры өз ауылын тонамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақылы бар ұры өзі тұратын ауылға, таныс жұртқа зиян келтірмейді. Астарл...
Ақылды жылдығын,
Ақылсыз күндігін ойлайды.
Ақылсыз күндігін ойлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам ұзақ мерзімді ойлайтынын, ал ақылсыз адам тек бүгінгі күннің қамымен шектеле...
Зор зорға құлайды,
Аңғырт орға құлайды,
Аңғал торға құлайды.
Аңғырт орға құлайды,
Аңғал торға құлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға бір қарағанда күшті, айбарлы көрінгеннің өзі абайсыз болса опық жейтіні туралы айт...
Әтешке шақыр десең,
Таң атсын дейді.
Таң атсын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісінен гөрі сылтау іздеуге бейім мінезін әжуалайды. Тура мағынасында әтешті шақыр...
Тістейтін жылқы тісін көрсетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай жуас, сабырлы көрінгеннің бәрі бірдей әлсіз емес екенін білдіреді. Тура мағынасын...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.