Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.4K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Арыстандай әлің болса,
Түлкідей айлаң болсын.
Түлкідей айлаң болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға күш-қуат қана емес, ақыл мен айланы да қатар ұстау керек екенін меңзейді. Тура мағ...
Тұлпар бітпейді, бітсе кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Тұлпар бітпейді, бітсе кетпейді деген мақалдың тура мағынасы — жақсы аттың тұқымы сирек туады, ал...
«Бақ» десең де, «шақ» десең де жейді арыстан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстанның не «бақ» деп, не «шақ» деп атағанға қарамай, бәрібір жей бе...
Қаралығы күйедей,
Қараулығы түйедей.
Қараулығы түйедей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы түрі мен ішкі күйі бірдей емес адамды мысқылдап айтады. «Қаралығы күйедей» дегені...
Тістейтін жылқы тісін көрсетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай жуас, сабырлы көрінгеннің бәрі бірдей әлсіз емес екенін білдіреді. Тура мағынасын...
Жақсы адам алтын басын еңкейтеді,
Жаман адам жаман артын тоңқайтады.
Жаман адам жаман артын тоңқайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы мен жаманды салыстырып тұр. Тура мағынасында «алтын басын еңкейту» — адамның өзінен...
Мыңнан шыққан,
Жүзден озған.
Жүзден озған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көптің ішінен суырылып шығып, жүздегеннің алдына шыққан адам туралы ай...
Түйе қараған мылжың,
Қатыны өлген мылжың.
Қатыны өлген мылжың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп сөйлеп, бос сөзге салынатын адамды әжуалайды. Тура мағынасында түйеге қарайтын адам д...
Қайратсыз қорқақ мақтаншақ.
**Негізгі мағынасы** Қайратсыз қорқақ мақтаншақ деген мақал шын күш пен іс жүзіндегі батылдық жоқ адамның көбіне сыртта...
Аусардың қызықпайтыны жоқ.
**Негізгі мағынасы** Аусар адам бір іске де, бір сөзге де, бір көрініске де тез қызығып, әр нәрсеге аңғарымсыз тартыла б...
Әтешке шақыр десең,
Таң атсын дейді.
Таң атсын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісінен гөрі сылтау іздеуге бейім мінезін әжуалайды. Тура мағынасында әтешті шақыр...
Таз басқа қайызғақ тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шашы жоқ, таз адамның басында қайызғақ тұрмайды. Астарлы мағынасы — ад...
Тайып жығылған таянып тұрар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам тайып құлап қалса, таянып, сүйеніп қайта тұрады. Астарлы мағынасы...
Нәжісті доңыз, сүйекті ит жинайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: доңыз нәжіс маңында жүреді, ит болса сүйекке үйір келеді. Астарлы мағын...
Өлерменнің өзі жаман,
Ақымақтың сөзі жаман.
Ақымақтың сөзі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға екі түрлі мінездің зиянын көрсетеді: өлермендік те, ақымақтық та жақсы қасиет емес...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.