Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
347.9K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Атқа мінген кісінің тайға тақымы толмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: атқа мініп үйренген адамға тайдың үсті тар, ыңғайсыз көрінеді. Астарлы...
Көбеңді көр де қой.
**Негізгі мағынасы** «Көбеңді көр де қой» деген мақалдың тура мағынасы — көбең, яғни ісі енжар, жүрісі босаң, салғырт а...
Қорқақ ер болмайды,
Қола зер болмайды.
Қола зер болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақ адамның ер азаматқа лайық биік қасиетке жете алмайтынын білдіреді. Тура мағынада «...
Тереңдігі теңіздей,
Қайраты қара өгіздей.
Қайраты қара өгіздей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы екі асыл қасиетті қатар мадақтайды: ойының тереңдігі мен күш-қайратының мы...
Бұрын шыққан құлақтан
Кейін шыққан мүйіз артық.
Кейін шыққан мүйіз артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың құлағы ерте көрінеді, ал кейін шығатын мүйіз одан биігірек, ірі...
Лұқпанның өз емі өзіне қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Лұқпан — халық даналығының символы, көпті көрген, бәрін білетін ақылды адам ретінде айтылады. Бірақ...
Керегесін итке қомдаған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында үйдің керегесін иттің үстіне қомдап жібергендей, орынсыз, қисынсыз қылық...
Күлге шөккен кәрі бура.
**Негізгі мағынасы** «Күлге шөккен кәрі бура» — сырттай көргенде әлсіреп, жуасып қалғандай адамды меңзейтін мақал. Тура...
Алдынан дау,
Артынан сөз кетпеген.
Артынан сөз кетпеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішінде аты шыққан, көптің көзіне түскен адам туралы айтады. Оның алдыңғы жағында да, а...
Есек есекті несиеге қасиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — есек бір есекті қасығанда, оны қайтарымсыз емес, бір түрдегі «есеппен»...
Атты жасқа сынат,
Жасты кәріге сынат.
Жасты кәріге сынат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атты таңдағанда оны жас жігітке ғана емес, жасқа да, тәжірибелі кәріг...
Оңбағанның иті ұры кеткен соң үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры кетіп қалғаннан кейін ғана ит үреді, яғни қауіп өтіп кеткен соң да...
Қатын мұндай көп болмас,
Қарта мұндай боқ болмас.
Қарта мұндай боқ болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ескі тұрмысқа тән әзіл-сықақ, ащы мысқыл арқылы айтылған. Тура мағынасында бір нәрсенің т...
Қиядағыны қыран ғана көреді,
Ұядағыны жылан ғана көреді.
Ұядағыны жылан ғана көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыран биік қиядан өте алыс жерді шолып көреді, ал ұядағыны жылан сияқты...
Шайтан жаманынан қорықпа,
Адам жаманынан қорық.
Адам жаманынан қорық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең үлкен қауіп сыртқы тылсым күштен емес, жаман мінезді, зұлым пиғылды адамнан кел...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.