Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.4K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Аюдың қасында шошқа жіптіктей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ірі, дөрекі, көріксіз аюдың жанында шошқа сырттай жіпсіп, ұқыптырақ кө...
Қолымен қоян соққан,
Аузымен орақ орады.
Аузымен орақ орады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге батыл, епті, іске шебер көрінгенімен, сөзі мен ісі қабыспайтын адамды меңзейді...
Оңай сенген оңай өледі.
**Негізгі мағынасы** Оңай сенген оңай өледі деген мақал адамға әр сөзге, әр уәжге соқыр сенбеу керегін ескертеді. Мұндағ...
Сүзеген сиырға Қүдай мүйіз бермейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сүзеген, яғни ашулы, басқаға мүйізімен тиісетін сиырға Құдай мүйіз бер...
Күл астында қоламта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күлдің астында әлі де сөнбеген қоламта, яғни шоқ жатады. Астарлы мағын...
Балық - көлге, бақа - шөлге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өзіне лайық, табиғатына сай жері бар екенін білдіреді. Балықтың тіршілігі көл...
Милауға сөз ұқтырғанша,
Бураны кезіктіру оңай.
Бураны кезіктіру оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақылы аз, түсінігі төмен адамға сөз түсіндіру қиын, тіпті ашулы не жуас...
Айтқан ақыл дарымас,
Алақұйын адамға;
Дамыл таппас, дағдармас,
Жығылғанша аранға.
Алақұйын адамға;
Дамыл таппас, дағдармас,
Жығылғанша аранға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл-кеңес те, дұрыс сөз де ойы шашыраңқы, сабырсыз, орынсыз асығатын адамға бірден дары...
Менменнің тобасы жүрмес.
**Негізгі мағынасы** Менмен адам өзіне тым сеніп, кішіпейілдіктен алыстайды. Сол себепті оның ісі берекелі болмайды, сөз...
Жуас түйеге әркім ие.
**Негізгі мағынасы** Жуас түйеге әркім ие деген мақалдың тура мағынасы — мінезі момын, жуас түйені кез келген адам басқа...
Ақылсыз жігіт -
Ауыздықсыз ат.
Ауыздықсыз ат.
**Негізгі мағынасы** «Ақылсыз жігіт — ауыздықсыз ат» деген мақал ақылы жоқ, сабырсыз, өзін тежей алмайтын адамның ісі д...
Алтын қарғы ит мойнында да жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің мойнында алтыннан жасалған қарғы да болуы мүмкін. Астарлы мағына...
Қартайған ит жатып үреді.
**Негізгі мағынасы** Қартайған иттің жатып үруі — тура мағынасында әлсіреген, қимылы аз жануардың орнынан тұрмай-ақ үріп...
Ергежейліге есектен биік көлік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бойы аласа, шамасы шағын адамға есектен биік міну жоқ, яғни өз деңгейін...
Бүк түссе де менікі, .
Шік түссе де менікі.
Шік түссе де менікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөз, қызғаншақ адамның мінезін әшкерелейді. Тура мағынада бір нәрсе бүктеліп қалса да,...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.