Жоқшылық туралы 331
Жоқшылық туралы мақал-мәтелдер: таршылықта сабыр, еңбек пен үміттің қадірін ұқтыратын нақыл сөздер.
331
Мақал-мәтел
53.4K
Қаралым
161
Орташа
Сұрыптау:
Кедейдің бақыты үкіде, үкінің кілті көкте.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу көрінгенімен, астарында кедей адамның бағы, ырысы өз қолын...
Ішер астан жиренбе,
Қарның одан да жаман.
Қарның одан да жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға берілген асты менсінбей, таңдағыштық танытпау керек екенін айтады. Тура мағынасынд...
Көже деген тоқ ас,
Түре келсең жоқ ас.
Түре келсең жоқ ас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көженің тойымды, нәрлі ас екенін білдіреді. «Тоқ ас» деуі — көженің қарынды тез аштырмай,...
Жазғы жуынды - қыста қатық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жазда сүттен жасалған жуындыны сақтап қойса, қыста ол қатық болып, асқа...
Жалқау асын жатып ішеді,
Қарызға батып ішеді.
Қарызға батып ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқаулықтың адамды тығырыққа тірейтінін айтады. Тура мағынасында жалқау адам асты да бей...
Ашаршылықта түйенің сіңірі де тәтті,
Тоқшылықта қозының құйрығы да қатты.
Тоқшылықта қозының құйрығы да қатты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тұрмысы мен көңіл күйі жағдайға қарай өзгеретінін білдіреді. Ашыққан адамға ең қа...
Қолағаш болса да, қолға тоқ болсын.
**Негізгі мағынасы** Қолағаш болса да, қолға тоқ болсын деген сөздің тура мағынасы — қолға ұстаған нәрсе шағын, қарапайы...
Жетпесті қуып алқынба.
**Негізгі мағынасы** Жетпесті қуып алқынба дегені — қол жетпейтін нәрсенің соңынан босқа әуре болма, шамадан тыс қиналып...
Ашаршылықта бай баласы бұрын өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ашаршылық, жоқшылық күшейген кезде байдың баласы да алдымен қиналып, т...
Кедейдің ауы жүрмес,
Ауы жүрсе, дауы жүрмес.
Ауы жүрсе, дауы жүрмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедей адамның тұрмысы ауыр болса, оның тіршілігі де, жан тыныштығы да оңай болмайтынын бі...
Кайғылының қайғысын,
Қабағынан білерсің.
Жарлы мен бай кісіні,
Тамағынан білерсің.
Қабағынан білерсің.
Жарлы мен бай кісіні,
Тамағынан білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы белгісінен тануға болатынын айтады. Қайғылы адамның ішкі мұңын қабағы түсің...
Құлындаған байталдан,
Құдықтағы су артылмайды.
Құдықтағы су артылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңа құлындаған байталдың сүті өз төлінен артылмайды, яғни ол әзірше м...
Қой алты күн аштыққа шыдайды.
**Негізгі мағынасы** Қой алты күнге дейін аштыққа шыдай алады деген сөз — малдың төзімді, сабырлы екенін білдіреді. Тура...
Екі молдаға бір таба нан не болсын?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі молдаға бір ғана таба нанның аздық ететіні. Астарлы мағынасы — бір...
Аш отырып, ас таңдайды,
Жаяу отырып, ат таңдайды.
Жаяу отырып, ат таңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қолы қысқа, жағдайы келіспей тұрса да, бәрібір қалауы көп болатынын меңзейді. Тура м...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы әртүрлі болса, олардың ойы мен көңіл күйі де бірдей болмайтынын бі...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Кісі ақылымен бай болғанша,
Өз ақылыңмен жарлы бол.
Өз ақылыңмен жарлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ойына, өз шешіміне сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында, біреудің ақылымен мол т...
Етігің тар болса,
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал таршылық пен қолайсыздықты бастан кешкен адамға кең дүниенің де қызығы жоқ екенін білдір...
«Жоқшылық туралы» мақал-мәтелдер – тұрмыстың тар кезеңін, мұқтаждық пен қиындықты бастан өткерген халықтың өмірлік тәжірибесінен туған нақылдар. Бұл топтағы даналық сөздер адамды сабырға шақырып, барға қанағат, жоққа төзім етуге үйретеді, тіршіліктің сынағында рухты түсірмей, амал табуға жетелейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.