Жер туралы 99
Жер туралы мақал-мәтелдер туған өлке, еңбек, құт-береке жайлы даналықты жинақтайды.
99
Мақал-мәтел
32.2K
Қаралым
325
Орташа
Сұрыптау:
Арқада қыс болмаса, арқар ауып несі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: Арқа өңірінде қыс қатты болмаса, арқар өз мекенін тастап, басқа жаққа а...
Жемес жерде ет бар,
Ішпес жерде су бар.
Ішпес жерде су бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кей жерде сырттай қарағанда ас-тағам жоқ сияқты көрінгенмен, шын мәнін...
Жер - байлықтың көзі,
Еңбеккер иесінің өзі.
Еңбеккер иесінің өзі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің адамға беретін ырысы мен игілігі зор екенін айтады. Жерден өнім алып, мал өсіріп,...
Егесіз ел азар,
Иесіз жер тозар.
Иесіз жер тозар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де қараусыз қалса, берекесі кететінін айтады. «Егесіз ел» — басы бірікпе...
Көзіңді қалдыр -бұлақ көзін аша жүр,
Ізіңді қалдыр - жақсылық мұра шаша жүр,
Өзіңді қалдыр - бау өсіріп, жаса нұр.
Ізіңді қалдыр - жақсылық мұра шаша жүр,
Өзіңді қалдыр - бау өсіріп, жаса нұр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның артында пайдалы іс, ізгі өнеге қалдыру керек екенін айтады. Тура мағынасында бұла...
Жер отты болса, мал сүтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің шөбі шүйгін, оты мол болса, мал жақсы жайылып, сүтті әрі күйлі болатынын білдіреді...
Құстың қонар жерін су білер,
Мал қонысын ну білер.
Мал қонысын ну білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құс қай жерге қонатынын судың бар-жоғы айқындайды, ал мал қай жерге қон...
Елің - панаң,
Жерің - анаң.
Жерің - анаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған ел мен туған жердің адам өміріндегі орнын өте биік қояды. «Елің - панаң» дегені: ад...
Жер тағдыры - ел тағдыры.
**Негізгі мағынасы** «Жер тағдыры — ел тағдыры» деген мақалдың тура мағынасы — жердің жай-күйі қандай болса, елдің де б...
Егінші мәрт,
Жер жомарт.
Жер жомарт.
**Негізгі мағынасы** Егінші еңбегімен елге ырыс әкелетін қадірлі адам деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы — егін е...
Арша - орман анасы.
**Негізгі мағынасы** Арша — орманда өсетін, табиғатқа көрік беріп қана қоймай, басқа өсімдіктер мен аң-құсқа да қолайлы...
Жеріне қарай астығы.
**Негізгі мағынасы** «Жеріне қарай астығы» деген мақал жердің құнары мен жағдайына қарай өнім де әртүрлі болатынын білд...
Жер шежіресі - ел шежіресі.
**Негізгі мағынасы** «Жер шежіресі – ел шежіресі» деген мақал туған жердің тарихы сол жерде өмір сүрген халықтың тағдыры...
Халық қартаймайды,
Қара жер қартаймайды.
Қара жер қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: халық та, қара жер де уақыт өтсе де тозып, жойылып кетпейді. Астарлы м...
Малды жерден сұра,
Не аққан терден сұра.
Не аққан терден сұра.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: малдың, ырыс-несібенің, байлықтың өзі жерден өсіп-өнбейді, оған адам еңбег...
Ең көп оқылған
Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Таулы жер бұлақсыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз сыры, өз жарасымы болатынын білдіреді. Су бар жерде құрақ өсед...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Туған жердің ауасы да шипа,
Туған жердің жуасы да тәтті.
Туған жердің жуасы да тәтті.
**Негізгі мағынасы** Туған жер адамның жан дүниесіне ыстық әрі қымбат. Бұл мақалдың тура мағынасы — туған жердің ауасы д...
Қыстағы қар - жерге ырыс,
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста жауған қар жерді ылғалдандырып, көктемгі егінге нәр береді; жазда...
«Жер туралы» мақал-мәтелдер қазақ дүниетанымындағы жердің қасиеті, туған өлкенің қадірі және елге деген сүйіспеншілік туралы ойды өрнектейді. Бұл топтамада жер — ырыс, құт, тіршілік көзі, ал оны қорғау мен бағалау — әр адамның парызы ретінде айтылады.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.