Жер туралы 99
Жер туралы мақал-мәтелдер туған өлке, еңбек, құт-береке жайлы даналықты жинақтайды.
99
Мақал-мәтел
37.9K
Қаралым
383
Орташа
Сұрыптау:
Қыстағы қар, жаздағы жаңбыр,
Жерге жауған нұр.
Жерге жауған нұр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыста жауған қар мен жазда жауған жаңбырды жерге түскен береке, ырыс деп бағалайды. Тура...
Құстың қонар жерін су білер,
Мал қонысын ну білер.
Мал қонысын ну білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құс қай жерге қонатынын судың бар-жоғы айқындайды, ал мал қай жерге қон...
Елің - панаң,
Жерің - анаң.
Жерің - анаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған ел мен туған жердің адам өміріндегі орнын өте биік қояды. «Елің - панаң» дегені: ад...
Тау кезеңсіз болмас,
Өлке өзенсіз болмас.
Өлке өзенсіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз табиғи белгісі, өз болмысы болатынын білдіреді. Тау болған жерде кезең, ас...
Жемес жерде ет бар,
Ішпес жерде су бар.
Ішпес жерде су бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кей жерде сырттай қарағанда ас-тағам жоқ сияқты көрінгенмен, шын мәнін...
Мал семіз болса, төл егіз,
Жер семіз болса, дән егіз.
Жер семіз болса, дән егіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мал дұрыс бағып-күтілсе, семіз болады да, көбейіп, төлдеп-өседі; жер құ...
Жер - байлықтың көзі,
Еңбеккер иесінің өзі.
Еңбеккер иесінің өзі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің адамға беретін ырысы мен игілігі зор екенін айтады. Жерден өнім алып, мал өсіріп,...
Егесіз ел азар,
Иесіз жер тозар.
Иесіз жер тозар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де қараусыз қалса, берекесі кететінін айтады. «Егесіз ел» — басы бірікпе...
Жер тағдыры - ел тағдыры.
**Негізгі мағынасы** «Жер тағдыры — ел тағдыры» деген мақалдың тура мағынасы — жердің жай-күйі қандай болса, елдің де б...
Егінші мәрт,
Жер жомарт.
Жер жомарт.
**Негізгі мағынасы** Егінші еңбегімен елге ырыс әкелетін қадірлі адам деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы — егін е...
Жеріне қарай астығы.
**Негізгі мағынасы** «Жеріне қарай астығы» деген мақал жердің құнары мен жағдайына қарай өнім де әртүрлі болатынын білд...
Жер отты болса, мал сүтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің шөбі шүйгін, оты мол болса, мал жақсы жайылып, сүтті әрі күйлі болатынын білдіреді...
Арша - орман анасы.
**Негізгі мағынасы** Арша — орманда өсетін, табиғатқа көрік беріп қана қоймай, басқа өсімдіктер мен аң-құсқа да қолайлы...
Жер шежіресі - ел шежіресі.
**Негізгі мағынасы** «Жер шежіресі – ел шежіресі» деген мақал туған жердің тарихы сол жерде өмір сүрген халықтың тағдыры...
Орман - жер сәулеті.
**Негізгі мағынасы** Орман — жердің көркі, сәні, ажары деген ойды білдіреді. Тура мағынасында орман жер бетін жасыл желе...
Ең көп оқылған
Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Таулы жер бұлақсыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз сыры, өз жарасымы болатынын білдіреді. Су бар жерде құрақ өсед...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Туған жердің ауасы да шипа,
Туған жердің жуасы да тәтті.
Туған жердің жуасы да тәтті.
**Негізгі мағынасы** Туған жер адамның жан дүниесіне ыстық әрі қымбат. Бұл мақалдың тура мағынасы — туған жердің ауасы д...
Қыстағы қар - жерге ырыс,
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста жауған қар жерді ылғалдандырып, көктемгі егінге нәр береді; жазда...
«Жер туралы» мақал-мәтелдер қазақ дүниетанымындағы жердің қасиеті, туған өлкенің қадірі және елге деген сүйіспеншілік туралы ойды өрнектейді. Бұл топтамада жер — ырыс, құт, тіршілік көзі, ал оны қорғау мен бағалау — әр адамның парызы ретінде айтылады.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.