Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
135.5K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Қашарыңда қашарсың,
Туарыңда сасарсың.
Туарыңда сасарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына іс түскенде оның алдын ала ойлап, сақтанбай қалса, қиын сәтте абдырап қала...
Жазғы жуынды - қыста қатық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жазда сүттен жасалған жуындыны сақтап қойса, қыста ол қатық болып, асқа...
Шапшаңдықтан қашпа,
Аптығуға баспа.
Аптығуға баспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыстық пен сабырдың ара жігін ажыратады. «Шапшаңдықтан қашпа» дегені — істі жылдам, ши...
Кәрі қойдың басы піскенше,
Тоқты басының арсасы шығады.
Тоқты басының арсасы шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы мал сойып, бастың пісу уақытын салыстырудан туған. Астарлы мағынасы — үл...
Бұлттанған күн жаумай қоймас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аспан бұлттанып, күн күреңітіп тұрса, жауынның жаууы ықтимал. Астарлы м...
Асыққан ойына жетпес.
**Негізгі мағынасы** «Асыққан ойына жетпес» деген мақал адамға кез келген істі байыппен, ойланып істеу керегін ескертед...
Асығыс түбі - қып-қызыл шоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асығыстықтан сақтандырады. Тура мағынасында, оттың шоққа айналғаны сияқты, асығып...
Ат айында, бие жылында құлындайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бие құлын тапқанымен, ол белгілі бір уақыттың өтуінен кейін ғана жетіле...
Үркерлі айдың бәрі қыс.
**Негізгі мағынасы** Үркер көрінетін айлардың бәрі қыстың ызғары күшейетін, күн суытып, табиғат тарылып, тіршілікке сақт...
Бие кәрі, құлын жас,
Келер жылы қолың бос.
Келер жылы қолың бос.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бие қартайса да, құлын әлі жас, сондықтан оның толықтай пайдасын бірден...
Аштан өлмей, көштен қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам аштан өлмес үшін керегін тауып, тіршілігін жалғастырады; ал көште...
Жоғарыласан, аспа,
Төмендесең саспа.
Төмендесең саспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өмірде кез келген күйге сабырмен қарауды үйретеді. «Жоғарыласан, аспа» дегені — ба...
Отыр көтенім он ай.
**Негізгі мағынасы** «Отыр көтенім он ай» деген мақал адамның бір істі асықпай, сабырмен күтіп, өз уақыты келгенде ғана...
Адам баласын заман өсіреді.
**Негізгі мағынасы** «Адам баласын заман өсіреді» деген мақал адамды қалыптастыратын ең үлкен күш — уақыт, дәуір және ө...
Алыстан шабынған бураның күші қайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бура ұзақ қашықтыққа шауып, көп күш жұмсағанда әлсірейді. Астарлы мағы...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық,
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерте тұрып, күнді уақытында бастаған адамның ісі де, несібесі де мол болатынын айтады. Ту...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.