Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
207K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Мерт келмей жұтқа,
Қазы келмей дауға барма.
Қазы келмей дауға барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кез келген іске сақ, дайын әрі ойланбай кіріспеуге шақырады. Тура мағынасында, жұт...
Батырдың бір ісі тентек,
Қорқақтың екі ісі тентек.
Қорқақтың екі ісі тентек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батыл адам мен қорқақ адамның іс-әрекетін салыстырады. Батыр кейде асығыстықпен немесе қа...
Көргенсізбен құрдас болма,
Опасызбен сырлас болма.
Опасызбен сырлас болма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды араласатын ортасын дұрыс таңдауға шақырады. Тура мағынасы бойынша, көргенсіз, тәр...
Торғайдан қорыққан егін екпейді.
**Негізгі мағынасы** «Торғайдан қорыққан егін екпейді» деген мақалдың тура мағынасы — ұсақ құстың егінге тиетін зиянына...
Ит алған түлкіде сын болмас.
**Негізгі мағынасы** «Ит алған түлкіде сын болмас» деген мақалдың тура мағынасы — иттен қашып, үркіп өлген немесе қолға...
Көше білмеген көлік өлтірер,
Сөйлей білмеген өзіне сөз келтірер.
Сөйлей білмеген өзіне сөз келтірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі сақтықты қатар үйретеді. Біріншісі — жолды, көше мен бағытты білмей көлік жүргі...
Буыршынды бура бұзар,
Пәйкелді бұғы бұзар.
Пәйкелді бұғы бұзар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — буыршынды, яғни шүйгін жерге үйренген, семіз әрі күйлі бураны да бұза...
Оттан алып, суға салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір қиындықтан құтылып, енді бір қатерге тап болуын білдіреді. Тура мағынасында б...
Қазанға - қақпақ, есікке - іргенек.
**Негізгі мағынасы** Қазанға қақпақ, есікке іргенек керек деген сөз — әр нәрсенің өз қорғаны, өз реті болуы тиіс деген о...
Сауысқаннан сақ, жұмыртқадан ақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды үнемі сақ болуға, алдап-арбаудан, күмәнді істен, ұсақ болса да зиян келтіретін қау...
Жыраққа қойсаң, жақыннан аларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені алысқа қойсаң да, оны кейін қайтадан өзіңе жақын жерден ал...
Есек жорға қатқақта,
Сыры мәлім батпақта.
Сыры мәлім батпақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есек жорға сияқты жүре алмайды, ал тайғақ, қатқақ жерде оның нағыз болм...
Қорыққан бұрын жұдырықтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қорыққан адам өзінен бұрын жұдырық сермейді, яғни қауіпті сезген кісі...
Буаз бие сүзеген сиырды мүйізінен таниды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: буаз бие, яғни іші толған жылқы, сүзеген сиырды оның мүйізінен-ақ танып...
Түйені жыңғылмен айдамайды,
Кендірмен байламайды.
Кендірмен байламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен істі, ірі нәрсені әлсіз немесе орынсыз құралмен басқаруға болмайтынын білдіреді. Тү...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.