Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
124.2K
Қаралым
147
Орташа
Сұрыптау:
Ай жүр, аман жүр.
**Негізгі мағынасы** «Ай жүр, аман жүр» деген сөз — біреуге жолың болсын, сапарың сәтті болсын, аман-есен қайт деген ақ...
Түйені жыңғылмен айдамайды,
Кендірмен байламайды.
Кендірмен байламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен істі, ірі нәрсені әлсіз немесе орынсыз құралмен басқаруға болмайтынын білдіреді. Тү...
Ауызашары келіспегеннің сәресі де келіспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің басы дұрыс болмаса, соңы да берекелі болмайтынын білдіреді. Тура мағынасында ау...
Ел көшті, жау жетті деп,
қашуыңа болайын.
қашуыңа болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ел көшсе де, жау жетсе де, сенің қашып құтылуыңның өзі пайда әкелмейд...
Алтын артқан түйенің,
Алдында есек, артында ит жүреді.
Алдында есек, артында ит жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алтын тиеген түйе жүргенде, оның алдынан да, артынан да әртүрлі жануарл...
Қашқанды қума.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қашып бара жатқан адамды соңынан қуып бармау. Астарлы мағынасы — асығы...
Қаңбақтан қашсаң дөңбекке.
**Негізгі мағынасы** Қаңбақтан қашсаң, дөңбекке ұшырайсың деген сөз. Яғни адам бір жамандықтан қашып құтыламын деп, одан...
Көзсіз көбелек
Екі дүние бір қадам.
Екі дүние бір қадам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыстық пен ойсыз әрекеттің қауіпті екенін меңзейді. «Көзсіз көбелек» — жолын білмей, ж...
Торғайдан қорыққан егін екпейді.
**Негізгі мағынасы** «Торғайдан қорыққан егін екпейді» деген мақалдың тура мағынасы — ұсақ құстың егінге тиетін зиянына...
Судың да сұрауы бар.
**Негізгі мағынасы** «Судың да сұрауы бар» деген мақал әр нәрсенің өтеуі, есебі болатынын білдіреді. Тура мағынасында су...
Ауырып ем іздегенше,
Ауырмайтын жол ізде.
Ауырмайтын жол ізде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ауруға шалдыққан соң ем іздеп сабылмай, одан бұрын сақтанып, денсаулықты күтіп, ал...
Түйе қараған жауға жолығар,
Сиыр қараған тойға жолығар.
Сиыр қараған тойға жолығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр түліктің өз мінезі мен табиғатына қарай тағдырын, бағытын бейнелейді. Түйе көбіне алыс...
Ақбөкен көп жортпа,
Алдыңда қазулы ор бар.
Алдыңда қазулы ор бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз асығыстықтан, шектен тыс еркінсуден сақтандырады. Ақбөкеннің көп жорта бер...
Өз аузына өзі ие бола алмаған:
астындағы түйесінен айырылар,
жетегіндегі биесінен айырылар.
астындағы түйесінен айырылар,
жетегіндегі биесінен айырылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз сөзін, мінезін, ашуын, тілін тежей алмаса, ақырында үлкен шығынға ұшырайтынын еск...
Елшіге өлім жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Елшіге өлім жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — елшілікпен, бітім сөзбен жүрген адамға қастық жас...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Құланның қасуына мылтықтың басуы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір оқиғаның екінші бір үлкен, күтпеген салдарға ұласатынын білдіреді. Тура мағынасында қ...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.