Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
365.8K
Қаралым
301
Орташа
Сұрыптау:
Сынамаған алдырар,
Ойламаған ұтқызар.
Ойламаған ұтқызар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кез келген іске немқұрайлы қарамауы керегін айтады. Бір істі алдын ала сынап, бай...
Күшігі жоқ ит жүгірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күшігі жоқ иттің жүгірмейтіні, яғни оны алға жетелейтін, соңынан ілесе...
Айғақтың тазасы күнәні мойынға салар.
**Негізгі мағынасы** Айғақтың тазасы күнәні мойынға салар деген мақалдың тура мағынасы — дәлел мен куә шынайы, анық бол...
Қурай тартсаң, күй шығар,
Ағаш тартсаң, үй шығар.
Ағаш тартсаң, үй шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қолындағы материалдың да, істің де нәтижесі әртүрлі болатынын меңзейді. Қурайды тарт...
Гүл ашылмай, бұлбұл сайрамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген әдемі нәтиже немесе қуаныш бірден пайда болмайтынын білдіреді. Алдымен қолайлы...
Тар таласып азар,
Кең кеңесіп озар.
Кең кеңесіп озар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тар жерде талас көбейіп, іс қиындайды; ал кең ойланып, ақылдасып істег...
Өзім есек бола тұрып түйені жетектедім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз шамасын білмей, қолынан келмейтін істі мойнына алуы туралы айтады. Тура мағына...
Арба атқа келмейді,
Ат арбаға келеді.
Ат арбаға келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде әр нәрсенің өз орны, өз реті бар екенін білдіреді. Тура мағынасында арба атқа сай...
Ұзын сөздің үйірі,
Қысқа сөздің қиыры.
Қысқа сөздің қиыры.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің мөлшерін де, әсерін де бағалауға шақырады. Тура мағынада, ұзақ айтылған сөздің бас...
Диуананың ойында да бір нәрсе бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы кем көрінетін, елден өзгеше әрекет ететін адамның да ойында бір...
Түйменің инесіз күні жоқ.
**Негізгі мағынасы** Түйменің инесіз күні жоқ деген мақал кез келген істің өзіне лайық көмекші құралы, тірегі болатынын...
Бүгін тындырар ісіңді ертеңге қалдырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды уақытты бағалауға, істі кейінге шегермей дер кезінде орындауға шақырады. Тура мағы...
Керді мінбегенде жерді мінемін бе?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер кердей мініс малы жоқ болса, жерді міне алмайтыныңды айту. Астарл...
Жетесіз батыр тез өлер.
**Негізгі мағынасы** «Жетесіз батыр тез өлер» деген мақал тура мағынасында батырдың ақылы болмаса, ерлігі ұзаққа бармай...
Беріле істеген берік болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі шын ықыласпен, жан-тәніңмен атқарсаң, оның нәтижесі де нық, сапалы, сенімді болатын...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.