Жона бергеннің жұқарар кезі,
Соза бергеннің үзілер кезі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені қайта-қайта жона берсең, ол жұқарып, ақыры тозады; ал соза берсең, шегі созылып, соңында үзіліп кетеді. Астарлы мағынасы — кез келген істің де, адамның да, мүмкіндіктің де шегі бар. Бір нәрсені шектен тыс пайдалану, артық қинау немесе орнымен тоқтай алмау зиян әкеледі. Сондықтан әр істі мөлшермен, орнымен жасау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "жона беру" — үздіксіз кеміту, қайта-қайта қысқарта беру деген бейне. "Жұқарар кезі" сол нәрсенің әлсіреп, құны кететін сәтін білдіреді. Ал "соза беру" — шектен тыс тарту, соза түсіп әурелеу. "Үзілер кезі" — төзімнің таусылып, байланыс пен беріктіктің бұзылуын меңзейді. Яғни мақал өмірдегі шектен шығудың салдарын көркем түрде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал уақытты да, күшті де, ақшаны да орынсыз ысырап етпеу керек екенін ескертеді. Мысалы, бір адам демалыссыз үнемі жұмыс істей берсе, денсаулығы нашарлап, шаршап, күйзеліске түсуі мүмкін. Сол сияқты жобаны соңына дейін соза берсе, оның сапасы да, нәтижесі де төмендейді. Мақал адамға өлшеммен әрекет етіп, дер кезінде тоқтай білуді үйретеді.
Soza bergenniń úziler kezi.