Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашып, ілтипат көрсетеді. Астарлы мағынасы: адамның бағы мен берекесі тек өз еңбегімен ғана емес, айналасындағы жандардың қолдауымен де артады. Жақсы сөз, жылы қабақ, сыйластық пен қамқорлық адамға сәттілік әкеледі. Мұнда жігіттің жолы болуын ел ішіндегі татулықпен, туыстық байланыспен ұштастырады.
Образдар мен теңеулер
«Жігіт» — ер азаматтың, талапты да іскер адамның бейнесі. «Жеңге» — қазақ ұғымында әзіл-қалжыңы жарасқан, жол көрсететін, қолдаушы, ағайын арасын жалғаушы сыйлы адам. Оның «алдынан шығуы» — құрмет, бата, жылы ниет, ықылас білдірудің көрінісі. Яғни бұл жерде жеңгe жай ғана туыс емес, сәттілікке бастайтын ізгі ықыластың символы ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға демеу берудің, қол ұшын созудың мәнін түсіндіру үшін қолданылады. Мысалы, жас маман жаңа жұмысқа кіргенде, тәжірибелі әріптесі оны жылы қабылдап, жол нұсқаса, оның жұмысы да тез оңалады. Демек, адамға сәттілік әкелетін нәрсенің бірі — айналасындағы сыйластық пен қолдау.
Jeńgesi shyǵar aldynan.