Жолаушының үлеспеген есебі бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жол жүрген адамның шығыны да, сыбағасы да алдын ала толық есептелмейді, яғни жолаушы әрдайым күтпеген жағдайға тап болуы мүмкін. Астарлы мағынасы — сапарға шыққан кісі сақ, байқағыш, есепті болуы керек; өйткені жолда шығын да, кедергі де, күтпеген мүмкіндік те кездеседі. Халық бұл сөз арқылы өмірдің өзі де жол сияқты екенін меңзейді: адам әр ісінде алдын ала ойлап, даяр тұрғаны жөн.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жолаушы» — тек сапардағы адам емес, өмір жолындағы пенде бейнесі. «Үлеспеген есеп» дегені — алдын ала бөлініп, белгілеп қойылмаған, күтпеген шығын мен жағдай. Яғни жолдағы белгісіздік өмірдегі белгісіздікпен теңестіріледі. Бұл образ адамды ұқыптылыққа, ширақтыққа шақырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды сапарға шыққанда ғана емес, кез келген істі бастағанда қолдануға болады. Мысалы, алыс қалаға жұмысқа бара жатқан адам жолақыдан бөлек, тамаққа, күтпеген кідіріс пен қосымша шығынға да ақша алып шықса, «жолаушының үлеспеген есебі бар» дегеннің мәнін дұрыс түсінгені. Осы арқылы халық алдын ала жоспар құрудың маңызын еске салады.