Жол болмайды асусыз,
Той болмайды шашусыз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жолдың өзі асу-тасусыз, қиын өткелсіз болмайды; той да шашу шашпай, қуаныш үлестірмей өтпейді. Астарлы мағынасы: кез келген істің өз қиындығы, шарты, рәсімі болады. Жолды жүру үшін кедергіден өту қажет болса, өмірде де үлкен мақсатқа жету үшін еңбек, төзім, дайындық керек. Ал тойдың шашусыз өтпейтіні сияқты, қуанышты да бөлісіп, елмен бірге атап өткен жөн.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жол» — өмір жолы, мақсатқа жету бағыты. «Асу» — биік кедергі, ауыр сынақ, белес. «Той» — қуаныш, береке, ортақ мейрам. «Шашу» — құр қол емес, береке тарататын, қуанышты көбейтетін дәстүрлі белгі. Яғни мақал қиындық пен қуаныштың екеуі де өмірдің ажырамас бөлігі екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: үлкен жетістікке жету үшін еңбек пен шыдам керек, ал қуанышты бөлісу — адамдықтың белгісі. Мысалы, студент грант ұтып алса, оған ұзақ оқу, талмай дайындалу арқылы жетеді; кейін жақындары жиналып, қуанышын бөліседі. Сонда мақалдың мәні айқын көрінеді: қиындықсыз жеңіс жоқ, бөліспеген қуаныштың да сәні аз.
Toı bolmaıdy shashýsyz.