Жетім қозы түртіншек.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жетім қозы түртіншек дегеніміз — қамқорсыз қалған жас жан иесінің қорғансыз, именшек, әлсіз болатынын білдіреді. Тура мағынасында жетім қалған қозы енесіз болғандықтан, өз бетімен жүріп-тұруға, қорек табуға қиналады. Астарлы мағынасы — ата-ана мейірімінен, тірек-қолдаудан айырылған бала да өмірде көп қысылып, сенімсіз, үркек болып өседі. Бұл мақал жетімге жанашырлықпен қарау керегін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қозы» — нәзіктік пен әлсіздіктің символы. Ал «түртіншек» сөзі бір нәрседен именіп, жасқанып, шетке ығыса беретін мінезді аңғартады. Яғни, қазақ халқы жетім баланың жан дүниесін дәл осы бейнемен суреттеп, оның жылулық пен қорғауға мұқтаж екенін көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ата-анасыз қалған не толық қамқорлық көрмей жүрген балаларға түсіністікпен қарап, қолдау көрсету қажет екенін білдіреді. Мысалы, мектепте жаңа келген жетім бала тұйық болып жүрсе, сыныптастары оны шеттетпей, сөйлестіріп, көмектессе, мақалдың тәрбиелік мәні орындалады.