Жер - ырыстың кіндігі,
Білім - ырыстың тізгіні.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жер мен білімді ырыс-берекенің екі тірегі деп таниды. Тура мағынасында, адамның несібесі жерден өнеді: егін егу, мал өсіру, кәсіп қылу — бәрі де жерге сүйенеді. Астарлы мағынасында, елдің дәулеті мен тұрмыс түзелуі үшін табиғи байлық та, оны дұрыс игеретін білім де қажет. Жер бар жерде ырыс бар, ал білім сол ырысты дұрыс бағыттап, көбейтіп, ұқсатуға көмектеседі.
Образдар мен теңеулер
«Жер - ырыстың кіндігі» дегені — жерді бүкіл берекенің ортасы, бастау көзі ретінде көрсетеді. «Кіндік» сөзі нәрестені өмірмен жалғайтын негізгі мүшені білдірсе, мұнда жер де адамның тіршілігін жалғап тұрған өзек мағынасында қолданылған. Ал «Білім - ырыстың тізгіні» дегенде, білім аттың тізгініндей деп алынған: тізгін қалай атты жөнге салса, білім де байлық пен еңбекті дұрыс жолға бастайды. Яғни ырыс бар, бірақ оны басқармаса, пайдасы кем.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жерді тек егіндік ретінде емес, жалпы еңбек пен мүмкіндік көзі ретінде түсіндіреді. Ал білім — сол мүмкіндікті пайдалы іске айналдыратын күш. Мысалы, ауылда жүрген жас адам агротехника, кәсіпкерлік немесе IT білімін меңгерсе, өз жерінің өнімін көбейтіп, табысын арттыра алады. Сонда жер ырыс әкеледі, білім оны игілікке айналдырады.
Bilim - yrystyń tizgini.