Жер нені көтермейді,
Ер не көрмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жердің үстінде неше түрлі ауырлық та, ластық та, әр алуан тіршілік те болады, бірақ жер бәрін көтереді. Астарлы мағынасы — ер азамат өмірдің талай сынағына төзеді, ауыртпалықтан қашпайды, қиындық көрсе де мойымайды. Яғни шын ердің мінезі сабырлы, жүрегі берік, намысы биік болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер» — бәріне тірек болатын кең пейілді, төзімді дүниенің бейнесі. «Көтермейді» деген сөз оның шексіз сабырын, бәрін қабылдайтын қалпын аңғартады. Ал «ер» — тек батыр адам ғана емес, өмірдің сынағына шыдайтын, еңбек пен жауапкершілікті көтере білетін азаматтың символы. «Не көрмейді» тіркесі ер жігіттің басынан өтпейтін қиындық жоқ деген ойды күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өмірдің ауыр кезеңдерінде сабыр сақтауға үндейді. Мысалы, бір жігіт жұмысынан айырылып, қиындыққа тап болса да, еңсесін түсірмей, жаңа кәсіп үйреніп, қайтадан өмірін түзесе — осы мақалдың мәні ашылады. Ол адамға төзім, қайсарлық және жігер керек екенін еске салады.
Er ne kórmeıdi.