Жаман би дауда алдырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жаман би даудың түйінін тарқата алмайды, керісінше, істі ушықтырып, әділ шешімнің орнына әлсіздік танытады. Мұнда тура мағынада би — дауға төрелік айтатын адам, ал астарлы мағынада — кез келген басшы не ара ағайын. Яғни, біліксіз, әділетсіз, ойсыз адам қиын мәселені шешудің орнына жеңіліп қалады.
Образдар мен теңеулер
«Би» сөзі қазақ қоғамындағы сөз ұстайтын, елге төрелік ететін тұлғаны білдіреді. «Дау» — тек екі адамның таласы емес, жалпы күрделі тартыс, қайшылық, шешімі қиын жағдай. «Алдырады» дегені — қарсы жаққа жол беріп қою, өз сөзінің өтпеуі, беделінен айырылу. Осы образ арқылы мақал әділдік пен ақылдың маңызын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыс орнында бөлім басшысы қызметкерлер арасындағы келіспеушілікті түсінбей, біржақты шешім қабылдаса, дау басылмай, керісінше күшейеді. Сонда «жаман би дауда алдырады» деген сөз дәл келеді: басшыға тек лауазым емес, әділдік, сабыр және көрегендік қажет екенін еске салады.