Жаман аттан аяғым жақсы,
Жаман достан таяғым жақсы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман атқа мінгеннен гөрі жаяу жүрген артық, ал жаман досқа ергеннен гөрі таяқ ұстаған оңай деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы: адамға пайдасынан гөрі зияны көп, мінезі нашар, сенімсіз кісімен араласқаннан жалғыз жүрген жақсы. Жаман дос адамды алдайды, қиындыққа итермелейді, абыройын түсіреді. Сондықтан достықты таңдағанда адам мінезіне, адалдығына, ниетіне қарау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаман ат» — жолға жарамсыз, шаршататын, сенімсіз көлік іспетті бейне. «Аяғым жақсы» дегені — жаяу жүру ауыр болса да, өзіңе қауіпсіз әрі еркіндеу дегенді аңғартады. Ал «таяқ» — тірек, қорған секілді. «Жаман дос» пен «таяқтың» салыстырылуы өте әсерлі: жаман дос адамның жанына демеу болмайды, қайта сорыңды қайнатады. Халық осы арқылы жаман серіктен келген азапты тіпті таяқтың өзінен де артық көрмейтінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал сенімсіз ортаға ермеу, зиянды достықтан сақтану үшін айтылады. Мысалы, бір студент сабақтан қашып, үнемі теріс әрекетке шақыратын топқа қосылса, ата-ана не ұстаз оған осы мақалмен ескерту жасайды. Яғни, уақытша қызық үшін өз болашағын құртып алма деген ой жатыр.
Jaman dostan taıaǵym jaqsy.