Жақынды жат етсең,
Жатқа күлкі боларсың.
Jatqa kúlki bolarsyń.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өзіне ең жақын жандарын — туысын, бауырын, ағайынын немесе сенімді ортасын менсінбей, сыртқа теуіп, жаттай көрмеуі керектігін айтады. Тура мағынасында жақыныңды жат қылсаң, өзің де қорғансыз күйге түсесің. Астарлы мағынасы — адам өз тамырынан, өз ортасынан безсе, кейін бөтеннің алдында қадірі кетіп, мазаққа қалуы мүмкін. Өйткені жақынмен татулық — абырой мен тіректің негізі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жақын» сөзі тек туысты ғана емес, ниеттес, жанашыр, өз адамың деген ұғымды білдіреді. «Жат» — бөтен, сырт адам, сенің жағдайыңды шын ойламайтын орта. «Күлкі боларсың» дегені — абыройыңның төгілуі, сыйыңның кетуі, өз қателігіңнен елге сөз болуы. Мақал жақын мен жатты қарама-қарсы қойып, адамның кімге сүйенуі керегін анық көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасы, туыстық, достық қатынастарда жиі қолданылады. Адам кейде ренішпен өз туысын алыстатып, бөтенге сеніп қалады. Бірақ қиын сәтте бөтен емес, көбіне жақын жан қол ұшын береді. Мысалы, біреу бауырымен араздасып, бөтен адамдарға сырын айтып жүрсе, кейін солар оны сыртынан келемеждеп, ұятқа қалдыруы мүмкін.