Жақсыдан жаман туса -
Жыннан пайда болғаны.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам баласының тегіне қарап емес, өз мінезі мен ісіне қарап бағаланатынын аңғартады. Жақсы ата-анадан, өнегелі ортадан шыққан адам жаман жолға түссе, оның ісі ауыр айып саналады. Өйткені ондай адамның тәрбиесі де, көрген үлгісі де тәуір болған. Ал астарлы мағынасы — жақсы ортада өссе де, адам өз таңдауына жауап береді; жақсы тәрбиені аяқасты ету — үлкен өкініш.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жақсы» сөзі — ізгілік, тәрбие, көргенділік, ал «жаман» — теріс мінез, бұзылған пиғыл, ұятсыз қылық. «Жыннан пайда болғаны» деген тіркес әсірелеу арқылы өте оғаш, түсініксіз, сорақы істі білдіреді. Халық бұл теңеу арқылы жақсыдан туған жамандықтың табиғи емес, жат құбылыс екенін көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал тәрбиесі жақсы отбасынан шыққан, білімді ортада өскен адамның бұрыс әрекеті ерекше сыналатынын білдіреді. Мысалы, ұстазы мен ата-анасы үлгі болған студент біреудің сенімін сатып кетсе, жұрт оның әрекетін «жақсыдан жаман туған» деп бағалайды. Бұл сөз адамды өз тегін, тәрбиесін, абыройын ұмытпауға шақырады.
Jynnan paıda bolǵany.