Ылдисыз өр болмайды,
Қапысын таппас ер болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірде бәрі бірқалыпты, оңай жолмен болмайтынын аңғартады. «Ылдисыз өр болмайды» дегені — биікке шығудың алдында міндетті түрде төмендеу, қиындық, ауырлық болады. Ал «Қапысын таппас ер болмайды» дегені — нағыз ер адам сәтін, жолын, мүмкіндігін дұрыс тауып әрекет етеді. Яғни адам мақсатқа жету үшін кедергіден қорықпай, жағдайды аңғарып, тындырымды қимылдауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ылди» мен «өр» — өмір жолының бейнесі. Ылди — қиындық, құлдырау, сынақ; өр — биіктеу, жетістік, жеңіс. Бұл екі ұғым адамның тағдырындағы ауыспалы кезеңдерді көрсетеді. «Қапысын табу» — қолайлы сәтті дөп басу, ұтымды мезетті жібермеу деген мағынада қолданылған. Мұнда ерлік тек күшпен емес, байыппен, тапқырлықпен де өлшенеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, бизнесте жиі еске алынады. Мысалы, студент емтиханнан құлап қалса, ол — ылди; бірақ қателігін түзеп, жүйелі дайындалса, кейін жақсы нәтиже көрсетеді. Сол сияқты, жұмыс іздеген адам да алғашқы сәтсіздікке мойымай, дұрыс мүмкіндік туған кезде батыл қадам жасаса, мақсатына жетеді.
Qapysyn tappas er bolmaıdy.