Үт кірді, үсік шықты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — күздің аяқталып, қыстың лебі сезіле бастағанын білдіреді: үт кіріп, үсік жүреді. Астарлы мағынасы — бір істің соңы болып, оның орнына жаңа, көбіне қиын кезеңнің басталуы. Яғни уақыттың ауысуына сай адам да дайын болу керек деген ой айтылады. Мұнда табиғаттағы өзгеріс арқылы өмірдің де тұрақсыз, алма-кезек екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
«Үт» — күздің қара суығы, дымқыл, салқын мезгілдің белгісі. «Үсік» — алғашқы аяз, шөпті қуратып, тіршілікті қыса түсетін суықтың символы. Екі образ бірінен бірі туып жатқандай беріліп, мезгіл алмасуын өте ықшам әрі әсерлі көрсетеді. Бұл жерде табиғат құбылысы адам тіршілігіндегі өзгерістерге теңеледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал кез келген саладағы ауысу мен бейімделуді білдіру үшін қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында жазғы жеңіл қарқыннан кейін есеп беру, тексеру, жоспарлау басталса, «Үт кірді, үсік шықты» деп жаңа тәртіп пен жауапкершілік келгенін айтуға болады. Бұл адамды алдын ала қамданып, өзгеріске дайын болуға шақырады.