Ұстазына қарап бала өсер,
Бақташысына қарап мал өсер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның, әсіресе баланың, өсіп-жетілуі өзіне ықпал ететін ортаға, тәрбие беретін адамға байланысты екенін айтады. Тура мағынасында бала ұстазынан тәлім алады, мал бақташысының қарауымен семіреді, көбейеді. Астарлы мағынасы — кімге сеніп тапсырсаң, соның білігі мен жауапкершілігі нәтиже береді. Жақсы ұстаз баланың мінезін түзеп, білімін арттырады; салақ, әлсіз адам болса, нәтиже де төмен болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұстаз» — тек сабақ беретін адам емес, үлгі көрсететін, жол сілтейтін тәрбиеші. «Бақташы» — малдың күйін білетін, қамқорлық жасайтын адам. Бала мен малдың қатар алынуы — екеуі де күтім мен бақылауды қажет ететінін меңзейді. Яғни, бір нәрсенің сапасы оны баптаған адамның сапасына тікелей байланысты деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал мектепте, отбасында, жұмыста жиі қолданылады. Мысалы, балаға жауапты, талапшыл, мейірімді мұғалім берілсе, оның оқу үлгерімі де, тәртібі де жақсарады. Сол сияқты, спорттағы жаттықтырушы немесе жетекші де өзі жауапты болса, шәкірттері жақсы өседі.
Baqtashysyna qarap mal óser.