Ұрыс бар жерде ырыс жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қақтығыс, жанжал, керісу бар жерде береке болмайды. Астарлы мағынасы: адамдар бір-бірімен ұрысып, өкпе сақтаса, ортақ істің де, үй ішінің де, ауылдың да берекесі қашады. Ұрыс тұрған жерде сенім азаяды, ынтымақ бұзылады, ал ынтымақ кеткен жерде ырыс-несібе де тұрақтамайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұрыс» — тек дау емес, көңілді бұзатын кез келген кикілжіңнің бейнесі. Ал «ырыс» — молшылық, береке, 1 тыныштық пен жақсы тірліктің символы. Халық ұрысты берекеге қарсы қойып, жанжалдың құртып жіберетін күшін өте ықшам, әсерлі түрде көрсеткен. Яғни, татулық — ырыстың қақпасы, ал жанжал — сол қақпаны жабатын кілтсіз кедергі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал отбасында, жұмыста, достар арасында өте орынды айтылады. Мысалы, бір ұжымда қызметкерлер ұсақ нәрсе үшін үнемі тартысып жүрсе, жоспар орындалмай, ортақ нәтиже төмендейді. Сонда «Ұрыс бар жерде ырыс жоқ» деп, адамдарды сабырға, келісімге шақыруға болады.