Үйде өскен бұзау түзде өгіз болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Үйде өскен бұзау түзде өгіз болмас» деген мақал адамның не малдың өз ортасында еркелеп, тым қолда өссе, сыртқы өмірдің қиындығына төтеп бере алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында бұзау үйдің маңында күтім көріп өссе де, даладағы ауыр еңбекке жегілетін өгіздей күшті, шыдамды, қайратты бола алмайды. Астарлы мағынасы — адамды да жастайынан еңбекке, тәртіпке, жауапкершілікке, қиындыққа төзе білуге баулу керек. Артық еркелік пен дайынға үйрену мінезді әлсіретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үйде өскен бұзау» — қорғаны көп, тәжірибесі аз, ауыртпалық көрмеген жанның бейнесі. Ал «түзде өгіз» — жұмысқа жегілетін, шыныққан, қайратты, шыдамды күш иесі. Бұзау мен өгіздің салыстырылуы арқылы өмірдің екі түрлі мектебі көрсетіледі: бірі — қамқор орта, екіншісі — тәжірибе мен еңбек.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бала тек дайын нәрсеге үйреніп, үй жұмысына, тәртіпке, уақытты басқаруға дағдыланбаса, ертең өз бетімен өмір сүруі қиындайды. Сондықтан ата-ана баланы жастайынан жауапкершілікке үйретуі керек.