Уайым түбі - тұңғиық,
Батасың да, кетесің.
Тәуекел түбі - желқайық,
Мінесің де, өтесің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды уайымға берілмеуге, батыл қадам жасап, тәуекелге бел байлауға шақырады. Тура мағынасында уайым адамды тұңғиыққа батыратын терең су сияқты, одан шығу қиын деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — орынсыз күдік пен қорқыныш адамды тежеп, әрекетсіз қалдырады, ал тәуекел етіп, батыл шешім қабылдаған жан мақсатына жетеді.
Образдар мен теңеулер
«Тұңғиық» — түбі көрінбейтін терең, қауіпті орын; ол уайымның адамды шырмап, тығырыққа тірейтінін бейнелейді. «Желқайық» — желмен жүйткіп жүретін жеңіл қайық; бұл тәуекелдің адамды алға бастырып, қиындықтан алып шығатын қуатты серік екенін білдіреді. Қарама-қарсы екі образ арқылы халық өмірдің бір шетінде күйзеліс, екінші шетінде әрекет пен сенім тұрғанын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Мысалы, жас маман жаңа жұмысқа орналасарда «қолымнан келмей қалар» деп көп уайымдай берсе, мүмкіндігін жіберіп алуы мүмкін. Ал ол тәуекел етіп, білімін қолданып кіріссе, тәжірибе жинап, алға басады. Демек, ойлану керек, бірақ шамадан тыс уайым адамды тоқыратады, ал орынды тәуекел өмірде жол ашады.
Batasyń da, ketesiń.
Táýekel túbi - jelqaıyq,
Minesiń de, ótesiń.