Түйелі қойшы - тұрған қойшы,
Төбесінен ұрған қойшы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал мал бағудағы ұқыптылық пен жауапкершілікті астарлап айтады. Тура мағынада түйесі бар қойшының қора-қопсысы берік, тұрмысы тәуір, өзі де бір орында тұрып, шаруасын тиянақты жүргізеді деген ұғым бар. Астарлы мағынасы — адамда жағдай, құрал-жабдық, мүмкіндік болса, ол істі де берекелі, орнықты атқарады; ал ретсіздік пен салақтық болса, береке қашады. Сонымен бірге «тұрған қойшы» дегені — сабырлы, өз ісін білетін, орнынан табылатын еңбек адамы.
Образдар мен теңеулер
«Түйе» — қазақ тіршілігіндегі үлкен күш, көшке де, жүкке де жарайтын береке мен молшылықтың нышаны. «Қойшы» — күнделікті тіршіліктің, еңбек пен жауапкершіліктің бейнесі. «Төбесінен ұрған» деген сөз қатаңдықты, асығыстықты не тіршіліктің ауыр салмағын меңзейді. Яғни мал бағу тек кәсіп емес, төзім мен тәртіпті талап ететін іс екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де жұмысты жоспармен, тәртіппен істеген адамның ісі оңатынын білдіреді. Мысалы, бір қызметкер құжаттарын алдын ала реттеп, уақытын дұрыс бөлсе, жұмысы жүйелі жүріп, басқаларға да салмақ салмайды. Ал салақтық көрсетсе, ісі кейінге қалып, қиындық туғызады.
Tóbesinen urǵan qoıshy.