"Әттеген-ай" деген сайын ақыл қосылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам қателік жасап, өкінген сайын бұрынғы ісіне ой жіберіп, тәжірибе жинайтынын білдіреді. Тура мағынасында «әттеген-ай» деп өкіну — өткен іске қайта орала алмаудың белгісі. Астарлы мағынасы — өкініштің өзі бос күйінде қалмай, адамды сақтыққа, ойлылыққа, дұрыс шешім қабылдауға үйретеді. Яғни қателік те, ескерту де ақылдың өсуіне себеп болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «әттеген-ай» сөзі — қынжылыс пен өкініштің бейнесі. Ол адамның сәтсіздікке ұшырағандағы ішкі күйін көрсетеді. Ал «ақыл қосылады» деген тіркес ақылдың көбейіп, толыса түсуін меңзейді. Бұл жерде ақыл бірден емес, өмірдің сабағы арқылы жиналатын қымбат қазына ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жиі асығыстықпен шешім қабылдап, кейін өкінетін жағдайларға қатысты айтылады. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай барып, төмен баға алса, кейін «әттеген-ай» деп өкінеді; сол қателіктен соң келесіде уақытын дұрыс жоспарлап, сабағын ертерек оқи бастайды. Демек, өкініш — дұрыс пайдалана білсе, тәжірибеге айналады.