Тілдің майын тамызып,
Сөздің балын ағызып,
Қас шешендер сөз айтар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал нағыз шешен адамның сөзді өте көркем, әсерлі, шебер айтып, тыңдаушыны баурап алатынын білдіреді. «Тілдің майын тамызып, сөздің балын ағызып» дегені — сөзді жай ғана айту емес, оны жұмырлап, нәрлі де салмақты етіп жеткізу. Астарлы мағынасы: шешендік — ойдың тереңдігімен, тілдің шеберлігімен өлшенетін өнер. Мұндай адам сөзді орнымен қолданып, көптің көңіліне жол табады.
Образдар мен теңеулер
«Май» мен «бал» — тіл мен сөздің тәтті, жұғымды, жағымды болуын бейнелейтін образдар. Май тамызу — сөзге жұғым, нәр қосу; бал ағызып сөйлеу — сөйлемнің өте тартымды, сүйкімді келуі. Бұл жерде сөздің дәмі бардай елестетіледі. Халық шешеннің тілін асқа, балға теңеп, оның сөзі жүрекке жылы тиетінін көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал көпшілік алдында сөйлейтін адамға, мұғалімге, журналистке, көшбасшыға қатысты айтылады. Мысалы, бір ұстаз күрделі тақырыпты қарапайым да көркем тілмен түсіндірсе, оқушы оның сөзін ұйып тыңдайды. Сондайда «тілдің майын тамызып, сөздің балын ағызып сөйледі» деп жатады.
Sózdiń balyn aǵyzyp,
Qas sheshender sóz aıtar.