Тәубесі жоқтың көңілі арам.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тәубесі жоқтың көңілі арам» деген мақал адамның ішкі дүниесіне, ниетіне қатысты айтылған. Тәубе — барға шүкір етіп, қанағат таныту, өз мінін мойындау, тәкаппарлықтан сақтану. Ал тәубесі жоқ адам қолындағыны бағаламай, үнемі көбірекке ұмтылып, өзгені кем көріп, ішкі пиғылы бұзылады. Сондықтан мақал тура мағынасында тәубесіз адамның көңілі таза емес екенін, астарлы мағынасында қанағатсыздық пен менмендік адамның мінезін кірлететінін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көңіл» — адамның ниеті, ойы, ішкі тазалығы. «Арам» сөзі тек сыртқы былғанышты емес, рухани лайлануды білдіреді. Яғни көңілдің арам болуы — қызғаныш, ашкөздік, өкпе, тәкаппарлық сияқты жаман қасиеттердің басым болуын меңзейді. Мақал адамның жан дүниесі таза болу үшін шүкіршілік пен сабыр қажет екенін астарлап жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, әлеуметтік желіде біреу өз жетістігін ғана көрсетіп, өзгелерді төмен санап, «маған бәрі аз» деп налитын болса, ондай адамға осы мақал ескерту бола алады. Шүкір етіп, барды бағалаған адам сабырлы, таза ниетті болады.