Сүйіктің болмаса, дүние суық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сүйіспеншілік пен жақын жанның жоқтығы адамға дүниені салқын, қуыс етіп көрсетеді. Мұнда «дүние суық» дегені — ауа райы емес, көңіл күйдің, өмірдің мәнінің кемдігі. Адамның жүрегін жылытатын нәрсе — сүйіспеншілік, қамқорлық, жанашырлық. Сүйікті адамың болмаса, тіршілік қызығы азайып, жалғыздық сезімі күшейеді.
Образдар мен теңеулер
«Суық» сөзі көңілдің мұздауы, жан жылуының азаюы деген астарды береді. Ал «дүние» — адамның өмір сүріп жатқан ортасы, бүкіл тіршілігі. Яғни мақал өмірді табиғат құбылысы арқылы бейнелейді: жүректе махаббат болмаса, айналаң да жылымай, бәрі сұрқай көрінеді. Бұл жерде сүйікті жан тек ғашықтық қана емес, адамды рухтандыратын қымбат тілек, арқа сүйер жан мағынасында да ұғынылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жақын адамнан айырылғанда, не махаббат пен түсіністік жетіспеген кезде айтылады. Мысалы, студент басқа қалада жалғыз тұрып, отбасы мен досының жылуын сағынғанда, «сүйіктің болмаса, дүние суық» деуі мүмкін. Ол адамның ішкі жалғыздығын, жылулыққа мұқтаж күйін дәл жеткізеді.