Шойын қара,
Шойын қараның ойын қара.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда бір адамның не бір заттың «шойын қара» деп сипатталуын айтады. Астарлы мағынасы — адамның түрі не мінезі қатал, салмақты, қимылы ауыр көрінгенімен, оның ішкі ойы мен ниеті бөлек болуы мүмкін. Яғни адамды тек сыртқы бейнесіне қарап бағалама, ойын, ниетін де аңғар деген емеурін бар. Бір қарағанда бұл тіркес мысқылға да ұқсайды: сыртқы түрі қарапайым, тіпті дөрекі көрінген адамда да өзіндік ой, есеп, мінез, айла болуы ықтимал.
Образдар мен теңеулер
«Шойын» сөзі — темірдей қаттылықты, салмақты, берік қалпы бар адамды білдіреді. «Қара» — мұнда түс қана емес, сыртқы түрдің күңгірт, қатқыл, жұпыны әсерін береді. Ал «ойын қара» дегені — оның ішкі ойын, пиғылын байқа, тереңіне үңіл деген ой. Мақалдағы қайталау сөзге ырғақ беріп, мысқыл мен астарды күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды сырт келбетіне қарап бірден бағаламау керек деген кезде қолданылады. Мысалы, кеңседе үнсіз отыратын, салқын көрінетін қызметкердің шешуші сәтте өте тапқыр, есепті адам болып шығуы мүмкін. Сондайда «Шойын қараның ойын қара» деп айту орынды.
Shoıyn qaranyń oıyn qara.